Yıldız Teknik Üniversitesi Cosmos ekibi tarafından geliştirilen ve Türkçe düşünen yapay zeka modeli Cosmos T1, kendisinden üç kat daha büyük olan Google’ın yapay zeka modeline karşı meydan okuyor. META’nın yapay zekasını performans testinde geride bırakan yerli Cosmos T1, bilgisayarlara yüklenerek özgürce kullanılabiliyor ve bu sayede güvenlik risklerini minimize ediyor.
Projenin lideri Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği ile Yapay Zeka ve Veri Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Fatih Amasyalı, akademisyenlerden oluşan Cosmos ekibinin Türkçe düşünen yapay zeka Cosmos T1’i geliştirdiğini açıkladı. Model, Türkçe GSM8K veri setinde matematiksel akıl yürütme performansını ölçerken yüzde 77,41 doğruluk oranına ulaşarak dikkat çekti. Cosmos T1, zincirleme akıl yürütme (chain-of-thought reasoning) yaklaşımıyla Türkçe matematik problemlerini çözme kabiliyetine sahip.
Turkish-Gemma-9b-T1 modeli, Türkçe GSM8K testinde yüzde 77,41 doğruluk oranı elde etti. Aynı testte, Gemma-2-9B modeli yüzde 63,10, Llama-3.1-70B modeli ise yüzde 66,13 performans gösterdi. 9 milyar parametreye sahip olan bu model, 70 milyar parametreli Llama-3.1-70B modelinden daha iyi bir performans sergileyerek dikkatleri üzerine topladı. Parametre sayısı açısından kendisinden yaklaşık sekiz kat büyük olan modellerle rekabet edebilecek bir seviyeye ulaştı.
9 milyar parametreli Turkish-Gemma-9b-T1 modelinin Türkçe matematiksel akıl yürütme testlerinde 70 milyar parametreli modellere yakın veya daha iyi sonuçlar elde etmesi, parametre verimliliği açısından önemli bir başarı olarak öne çıkıyor. Model, Hugging Face platformu üzerinden açık ağırlıklı olarak erişime sunuldu.
“Kendi bilgisayarlarına kurup özgürce kullanabiliyorlar”
Çalışmanın yürütücüsü Prof. Dr. Amasyalı, “Cosmos T1, en son geliştirdiğimiz modellerden biri. Temelde dil modeli üzerinde çalışıyoruz ve Chat GPT gibi benzeri modeller üretiyoruz. T1, diğerlerinden farklı bir düşünce sürecine sahip ve bu süreci Türkçe olarak ifade ediyor. Yanıtın nasıl üretildiğini arayüzden adım adım görebiliyoruz. Aslında Chat GPT ile farklı bir alandalar. Pek çok sektör, verilerini sağlık ve savunma sanayi gibi firmalarla paylaşmak istemiyor. Bu nedenle on-premise çözümleri, yani kendi makinelerinde çalışması gerekiyor. T1 ve geliştirdiğimiz diğer tüm modeller açık ağırlıklı olarak yayınlanıyor ve kullanıcılar bu modelleri kendi bilgisayarlarına kurup, kendi şirketlerinde özgürce kullanabiliyorlar” diye belirtti.
Firmalar kendi süreçlerine dahil ederek güvenliği artırıyor
Amasyalı, T1 modelinin 9 milyar parametreye sahip olduğunu ve bu büyüklüğe rağmen oldukça iyi performans gösterdiğini vurguladı. “İki türlü erişim mevcut. Birincisi; online bir web sayfası üzerinden. İkincisi; firmalar açık ağırlık olarak yayınladığımız modeli kendi bilgisayarlarına indirip, kendi süreçlerine kolayca entegre edebilirler. Geliştirme maliyetini, Türkçesinin iyileştirilmesi gibi masrafları TÜBİTAK projeleri kapsamında biz karşılıyoruz. Firmalar, Türkçesi iyileştirilmiş modelleri kendi süreçlerinde rahatlıkla kullanabiliyorlar.” dedi.
“Önce düşünüp sonra cevap vermesi performansı artırıyor”
Cosmos T1’in, Google’ın yapay zeka modeli Gemma 2’nin üzerine inşa edildiğini açıklayan Amasyalı, “Türkçesini çok daha iyi hale getirmeyi hedefledik ve ‘düşünen’ bir model geliştirdik. Gemma 2 temel olarak bu özelliğe sahip değil. Gemma 2, soru sorulduğunda cevap verirken, Cosmos T1’de bir düşünce süreci var ve ardından bir cevap üretme süreci gerçekleşiyor. Bu durum, modellerin performansını önemli ölçüde artırıyor. Önce düşünüp sonra yanıt verdiğinde, direkt cevaba geçmekten daha iyi bir performans sergiliyor.” ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. Amasyalı, “Bu model üzerinde sağlam bir eğitim gerçekleştirdik ve onu düşünmeyen bir modelden düşünceli bir model haline getirdik. Bu sayede kendisinden üç kat büyük olan modellerle yarışacak seviyeye ulaştı. Bu başarı, sosyal medyada büyük ilgi gördü. İsteyince, çalışınca her şey mümkün. Sağlam bir ekiple ve yüksek motivasyonla bu hedeflere ulaştık. TÜBİTAK’ın desteği de en büyük motivasyon kaynağımız oldu.” diyerek sözlerini tamamladı.
