Acıbadem Kayseri Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Mehmethan Turan, karbonmonoksit gazının renk, koku ve tat bakımından fark edilmeden solunabileceğine dikkat çekerek, “Özellikle tünellerde ve kapalı otoparklarda çalışanların sağlık değerlerini kontrol ettirmeleri önemlidir” ifadelerini kullandı.
Karbonmonoksit zehirlenmesinin, karbon içeren maddelerin yanmasıyla oluşan gazın solunması sonucu geliştiğini vurgulayan Turan, “Bu gaz, renksiz, kokusuz ve tatsızdır; bu nedenle soluyan kişiyi rahatsız etmeyecek şekilde sızabilir. Bireyler bu gazı yavaş yavaş veya uzun süre boyunca alabilir. Ani ve yüksek alımlarda karbonmonoksit seviyesinin belirli bir düzeye çıkması durumunda karbonmonoksit zehirlenmesi söz konusu olur” şeklinde konuştu.
Dr. Turan, karbonmonoksit zehirlenmesinin iki ana başlık altında incelendiğini, bunların akut ve kronik zehirlenmeler olduğunu belirtti. Akut durumlarda hastaların genellikle fazla bir belirti hissetmediğini söyleyen Turan, “Hafif baş ağrısı, bulantı, uyku isteği ve en sonunda bayılma gibi sessiz bir klinik tablo görülebilir. Hastalar uykuya dalabilir ve bu durum yoğun bakıma kadar ilerleyebilir. Kronik zehirlenmeler ise genellikle tünel işçileri, kapalı otopark çalışanları veya evlerinde uzun süre egzoz gazına maruz kalan kişilerde görülmektedir. Bu durumlarda kronik baş ağrısı, uykusuzluk, ajitasyon ve kas-eklem ağrıları gibi şikayetler ortaya çıkabilir” dedi.
Kış aylarında karbonmonoksit zehirlenmesi vakalarının arttığını belirten Dr. Turan, “Isınmak amacıyla kullanılan kömür sobaları ve doğal gazlı cihazların bakımının ihmal edilmesi, karbonmonoksit sızıntılarına ve dolayısıyla zehirlenmelere neden olabilmektedir. Bu yüzden düzenli bakım ve temizlik yapılması son derece önemlidir. Ayrıca, otomobillerin çıkardığı zehirli gazlar da uzun süre maruz kalındığında benzer sonuçlara yol açabilir” şeklinde uyarıda bulundu.
Sigara içen bireylerde karbonmonoksit seviyelerinin yükseldiğini ifade eden Turan, “Normal şartlarda insanlarda karbonmonoksit hemoglobin düzeyi yaklaşık yüzde 1 ile 3 arasında iken, sigara içenlerde bu oran yüzde 10’a kadar çıkabilmektedir. Bu durum, kronik karbonmonoksit zehirlenmesi olarak değerlendirilebilir. Kapalı otopark ve tünel işçileri de benzer risk altındadır; bu grupta karbonmonoksit seviyeleri bazen yüzde 20 veya yüzde 30’a kadar yükselebilmektedir. Bu durum, bu kişilerin çalışma koşullarının gözden geçirilmesi gerektiğini gösteriyor” dedi.
Gazın, kandaki oksijen kullanımını engelleyerek ciddi organ hasarlarına neden olabileceğini belirten Turan, “Hemoglobin hücreleri, karbonmonoksite oksijenden 200-300 kat daha duyarlıdır. Bu nedenle karbonmonoksit hızla bağlanır, oksijen serbest kalır ve hücrelere ulaştırılamaz. Bu durum, tüm organlarda oksijen eksikliğine yol açabilir. Örneğin, kalpte olursa kalp krizi, böbrekte olursa böbrek yetmezliği ve beyinde olursa felç gibi ciddi sonuçlar doğurabilir” şeklinde açıklamada bulundu.
Halsizlik, baş dönmesi, bayılma ve uykusuzluk gibi belirtilerin önemsenmesi gerektiğini vurgulayan Turan, “Akut durumlarda ani kalp krizi, felç veya solunum durması gibi tehlikeli durumlar gelişebilir. Bu nedenle karbonmonoksitin kaynağını bilmek ve buna göre önlem almak oldukça önemlidir. Eğer kapalı ve egzoz gazının yoğun olduğu ortamlarda sıkça bulunuyorsanız ve bu tür şikayetler yaşıyorsanız, mutlaka doktora başvurarak kan gazı değerlerinizi kontrol ettirmelisiniz” uyarısında bulundu.
