Yapay zeka, daha önce doğada bulunmayan virüsleri üretmek amacıyla ilk kez devreye alındı. Science dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, Stanford Üniversitesi, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ve Harvard’ın Broad Enstitüsü’ndeki bilim insanları, yapay zeka kullanarak tamamen işlevsel ve laboratuvar ortamında çoğaltılabilen yeni virüsler elde ettiler. Araştırmacılar, yaklaşık 300 genomu kimyasal olarak sentezleyip laboratuvar koşullarında test ederek 16 “yaşayabilir” virüs geliştirdi. Bu 16 yeni virüsün, bakterileri enfekte etmek üzere tasarlandığı ve insan sağlığı açısından herhangi bir tehdit oluşturmadığı belirtildi. Ayrıca, bir organizmanın tüm genom haritasının yapay zeka tarafından başarıyla tasarlandığı ifade edildi.
“Dönüm noktası niteliğinde”
Bu gelişme, hastalıkların tedavisinde yeni bir dönemin habercisi olabileceği ve bilim alanında “çok önemli bir dönüm noktası” olarak değerlendirildi. Stanford Üniversitesi’nde yardımcı doçent olan Brian Hie, “Bu, üretken yapay zekanın tasarlayabileceği karmaşıklıkta bir sonraki adımdır. Üretken yapay zeka, ilk kez eksiksiz bir genom tasarlamak için kullanılıyor” şeklinde konuştu.
Kullanılan yapay zeka modelleri, genetik kodlar üzerinde eğitildi
Araştırmacılar, kullandıkları teknolojinin, ChatGPT gibi büyük dil modellerine benzer bir işleyişe sahip olduğunu belirtti. Çalışmada, Evo1 ve Evo2 olarak adlandırılan yapay zeka modellerinin, kelimeler yerine yaşamın dilini tahmin ettiği ifade edildi. Bu modeller, virüslerden, bakterilerden, bitkilerden ve insanlardan alınan genetik kodlar üzerinde eğitildi. Ardından, yalnızca belirli bakteri türlerini enfekte eden “bakteriyofaj” adı verilen bir virüs türü üretmek amacıyla bu virüsler rafine edildi. Stanford araştırmacıları, en umut verici 302 yapay zeka tasarımını seçerek laboratuvar ortamında sentezledi. Bu tasarımlardan 16’sının E. coli bakterilerini öldürmede etkili olduğu tespit edildi.
Ancak uzmanlar, yapay zeka tarafından geliştirilen virüslerin “acil” güvenlik endişeleri doğurabileceği konusunda uyarıda bulundu. Yapay zeka araçlarının hızlı bir şekilde gelişmesiyle birlikte, bu araçlar halihazırda yeni antibiyotiklerin tasarlanmasında kullanılmakta. Bununla birlikte, bu işlem, sıfırdan yeni ve işlevsel bir virüs tasarlamaktan daha basit bir süreç olarak değerlendirilmektedir.
