Çanakkale’de, Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Dinç’in öncülüğünde gerçekleştirilen bir proje sayesinde TRT Türk Halk Müziği Repertuarı’nda yer alan ancak artık yörede icra edilmeyen, unutulmuş türküler yapay zeka desteğiyle yeniden hayat buluyor ve halkla buluşturuluyor.
1947 yılından itibaren Çanakkale’de yapılan derleme çalışmalarıyla TRT Türk Halk Müziği Repertuarı’nda 40’a yakın türkü ve oyun-zeybek havası kaydedildi. Eğitim Fakültesi Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü’nde görevli Doç. Dr. Mustafa Dinç, repertuarda yer alan ve günümüzde artık icra edilmeyen Çanakkale türkülerini tespit etti. Bu türkülerin ses ve nota kayıtlarını 25 saniye ile 1,5 dakika arasında deşifre eden Dinç, bağlama ile bu eserleri çalışarak yapay zeka programına kaydetti. Çalışmaların ardından, Çanakkale yöresi türkü kültürüne uygun düzenlemelerle nihai kayıtlar elde edildi ve ‘Çanakkale Türküleri-I’ adını taşıyan 8 eserden oluşan bir albüm hazırlandı. Dinç, “Çanakkale’de 9-8’lik roman müziği icra ediliyor. Bu çalışma, türkü kültürümüzdeki tekdüzelik veya yozlaşmaya karşı bir önlem niteliği taşıyor. Çanakkale türkü kültürünün zenginliğini sergilemek istiyoruz” şeklinde konuştu.
Doç. Dr. Mustafa Dinç, yapay zeka ile Çanakkale türkülerinin yeniden gün yüzüne çıkarılması konusundaki çalışmalarını şu şekilde aktardı: “Çanakkale’ye ait bilinen türküler, daha önce farklı albümlere ve çalışmalara konu olmuş. Örneğin; Sıra sıra Siniler, Karyolamın Demiri, Balıkesir Yolunda gibi eserler mevcut. Ancak TRT Türk Halk Müziği repertuarında bu türlerin yanı sıra daha pek çok derlenmiş türkü bulunuyor. Bu türküleri yapay zeka yardımıyla tekrar yorumlayarak kamuoyuna sunmayı amaçladık.”
Dinç, projenin ortaya çıkış sürecini öğrencileriyle gerçekleştirdiği dersler sırasında geliştirdiğini ifade ederek, “Bu proje, Türk Dil Edebiyatı Bölümü’nde yürüttüğüm Uygulamalı Halk Bilimi dersinin bir sonucu oldu. Derslerde halk biliminin 21. yüzyıldaki durumu ve toplumsal dinamiklerin etkileri üzerine konuşuyorduk. Öğrenciler, yapay zeka ile türkülerin yeniden yorumlanmasına büyük ilgi gösterdiler. Bu konu üzerine tartışmalarımız oldu ve ‘Neden denemiyoruz?’ diyerek projeye başladık” dedi.
Dinç, Çanakkale türkü kültürünün yozlaşmasının önüne geçmeyi hedeflediklerini vurgulayarak, “Projede odaklandığımız konular arasında Çanakkale’nin unutulmuş türküleri bulunuyor. Bilinen 12-13 türkü dışında, Türk Halk Müziği TRT Repertuarında 37 türkü ile 8 oyun havası mevcut. 1947’den itibaren birçok eser, Nida Tüfekçi, Muzaffer Sarısözen ve Saniye Can gibi isimler tarafından derlendi. Ancak bu eserlerin çoğu günümüzde Çanakkale halkı tarafından bilinmiyor. Ben de Çanakkaleliyim ve bu türküler düğünlerde veya dernek etkinliklerinde çalınmıyor. Günümüzde türkü kültüründe bir tektipleşme ve yozlaşma yaşandığını görebiliyoruz. Çanakkale’de 9-8’lik roman müziği de icra ediliyor. Bu çalışma, bu durumlara karşı bir önlem niteliği taşıyor. Deneysel Türküler isimli kanalımızda bu eserleri müzik platformlarında paylaşmaya başladık ve olumlu geri dönüşler alıyoruz. Çanakkale türkü kültürünün zenginliğini ortaya koymayı amaçlıyoruz.” dedi.
