Eskişehir Türk Ocağı’nda önemli açıklamalarda bulunan Prof. Dr. Melahat Bilge Demirköz, “Önümüzdeki 50 yılda politika jeo değil, astro olacak” ifadesini kullandı.
Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Uzay ve Hızlandırıcı Teknolojiler Uygulama ve Araştırma Merkez Müdürü ve BM Yapay Zeka Kurulu Üyesi olan Prof. Dr. Demirköz, Eskişehir Türk Ocağı’nda yaptığı konuşmada uzay, yapay zeka ve astropolitika konularındaki kritik gelişmelere dikkat çekti. Yapay zeka ile ilgili kavram kargaşasına da değinen Demirköz, bu teknolojinin kendi başına bir niyet ve akla sahip olmadığını, tüm modellerin eğiticilerin sağladığı verilerle şekillendiğini belirtti.
“Eğer bir şey bedavaysa, ürün sizsiniz”
Ücretsiz gibi görünen doğal dil modellerinin aslında kullanıcının paylaştığı verileri işleyerek pazarlama ve reklam şirketlerine satıldığını vurgulayan Prof. Dr. Demirköz, “Eğer bir şey bedavaysa, ürün sizsiniz. Bu modellerle konuştuğunuzda; kimliğiniz, sağlık bilgileriniz ve hayat görüşünüz analiz edilerek bunları merak eden kurumlara pazarlanıyor” dedi.
Yapay zekanın sınırları ve gelecekteki gelişmeler
Soru-cevap bölümünde büyük dil modellerinin veri sınırına ulaştığı iddialarını değerlendiren Demirköz, yapay zekanın asıl bilmediği konuların fizik, kimya ve biyoloji olduğunu ifade etti. “Yapay zeka olarak adlandırılan şey, sınırlı bir grup olan büyük dil modelleridir. Bu modeller, yalnızca insanın kelimelere döktüğü olgular üzerinden eğitildiği için fiziksel dünyadaki sebep-sonuç ilişkisini anlamada zayıftır. Önümüzdeki 5 yılın en büyük gelişimi, makinenin dünyayı bizim gibi algılamasını sağlayacak ‘dünya modelleri’ olacak” şeklinde konuştu.
Yapay zekanın sağlık verilerini işlemesi
Kişisel sağlık verilerinin büyük dil modelleri tarafından işlenmesi konusunda uyarılarda bulunan Demirköz, bireysel veri paylaşımına karşı çıkarken, devlet destekli anonimleştirilmiş sistemlerin faydalı olabileceğine işaret etti. Bu bağlamda, “Eğer Sağlık Bakanlığı bu veriyi kapalı devre, kimliksiz ve anonim biçimde işlerse, örneğin bulaşıcı bir hastalığın yükselişini tespit etmek amacıyla kullanırsa, bu halk sağlığı için faydalı olabilir” dedi.
“Uzaydaki varlıkların yüzde 50’si tek bir insana ait”
Uzay alanındaki gelişmelere dair değerlendirmede bulunan Prof. Dr. Demirköz, Eylül 2023 itibarıyla uzaydaki varlıkların yüzde 50’sinin tek bir insana ait olduğunu belirtti. Bu oranın artmaya devam ettiğini söyleyen Demirköz, uzaydaki trafiği yönetme yetkisini kendinde gören kişilerin olduğunu vurguladı. Uzayda insansız bilimsel görevlerde yapay zeka ile kontrol edilen robotların kullanımının önemine de dikkat çekti.
“Madencilik için özellikle insansız denizaltı sektörü daha hızlı büyüyecek”
Uzay madenciliği ile ilgili soruları yanıtlayan Demirköz, denizaltı madenciliğine yönelimin arttığını ifade etti. “Dünyanın yüzeyinin yüzde 71’i sularla kaplı. Bu nedenle yeraltı varlıklarının çoğu deniz altında bulunuyor. Şu anda deniz madenciliği genellikle doğalgaz, petrol ve elmas için yapılıyor, ancak polimetalik nodüllerin madenciliği konusunda rekabetin hızlandığını görüyoruz” dedi.
Türkiye’nin uzay çalışmaları
Demirköz, ODTÜ İVMER ekibinin Türkiye’deki uzay çalışmaları hakkında da bilgi verdi. “Uluslararası Uzay İstasyonu üzerindeki Alfa Manyetik Spektrometresi deneyi ile karanlık madde odaklı kozmik ışın analizi yapay zeka modelleri kullanılarak geliştirildi. Ayrıca, uzayda alacakları radyasyon hesaplamaları ve testleri için pek çok ulusal uydu programı yürütüldü” dedi.
Dinleyicilerin ilgiyle takip ettiği konuşmanın ardından Türk Ocağı Başkanı Prof. Dr. Nedim Ünal, Prof. Dr. Melahat Bilge Demirköz’e şükran beratı ve hediye takdim etti.
