Düzce Bilim ve Sanat Merkezi (BİLSEM) öğrencisi Ömer Selim Esen ve öğretmeni Ayşe Karaul Arslan’ın 2021 yılında gerçekleştirdiği keşif, Uluslararası Astronomi Birliği (IAU) tarafından “BİLSEMDüzce” adıyla tescillendi. Bu asteroidin, Türkiye’den bir kurum ve şehir adıyla uzayda yer alan ilk gök cismi olduğu ifade edildi.
Uluslararası Astronomi Birliği (IAU) ve Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) iş birliğiyle 2021’de yürütülen Uluslararası Asteroid Arama Kampanyası (IASC) projesi çerçevesinde, Düzce BİLSEM öğrencisi Ömer Selim Esen (o dönemde 11 yaşındaydı) ve Fen Bilimleri Öğretmeni Ayşe Karaul Arslan, Jüpiter ile Mars arasındaki yörüngede daha önce etiketlenmemiş bir asteroit keşfettiler.
Yaklaşık dört yıl süren değerlendirme ve onay sürecinin ardından, bu gök cismi “BİLSEMDüzce” adıyla resmi olarak kaydedildi. NASA Jet İtki Laboratuvarı (JPL) ve IAU Küçük Gezegen Merkezi (Minor Planet Center) listelerine dahil edilen asteroidin hareketleri sürekli olarak izlenmeye başlandı.
“Ömer’in sayesinde artık bir asteroidimiz var”
Süreci anlatan Fen Bilimleri Öğretmeni Ayşe Karaul Arslan, “Ömer’in sayesinde artık bir asteroidimiz var. 2019 yılında kurum müdürümüz Kenan Göktepe, burada bir Astro Bilgi Programı düzenledi. Orada bir arkadaşla tanıştığını ve asteroit avlamaktan bahsettiğini öğrendim. O zamanlar yüksek lisansımı yapıyor, astronomi eğitimi alıyordum. Öğrencilere farklı etkinlikler sunmak için düşündüğümde, bu asteroit avlama etkinliğini dersime entegre ettim” diye konuştu.
“Türkiye’de ilk”
Keşfin 15 Mart 2021’de ön incelemeden geçtiğini ve Eylül 2024’te resmileştiğini belirten Arslan, bu durumun Türkiye’de bir ilk olduğunu vurguladı. Arslan, “Asteroid Kaşif Ekibinin desteği de çok önemliydi. Bu süreçte adlandırma konusunda bize yardım ettiler. IAU’nin Minor Planet Center’da BİLSEMDüzce olarak kaydedildi. NASA JPL’de de yayınlanmaya başladı. Bizim keşfettiğimiz belliydi ama herhangi bir sorun olabilirdi, şimdi artık resmi hale geldi” şeklinde ifade etti.
“Bilimde önder olduğumuzu tüm Türkiye’ye göstermek için böyle bir ad verdik”
Fen Bilimleri Öğretmeni Ayşe Karaul Arslan, “BİLSEMDüzce ismini neden verdiğimizi açıklamak gerekiyor. BİLSEM’lerin varoluş amacını gerçekleştirdiğimiz için BİLSEM’i ön plana aldık. Biz 81’inci iliz; küçük bir iliz ama bilimde bir önder olduğumuzu tüm Türkiye’ye göstermek için böyle bir isim tercih ettik. Uluslararası Astronomi Birliği’nin kesin adlandırma kuralları var. En son BİLSEMDüzce ismi üzerinde karar kıldık. Süreç böyle işledi. Yeri ise Mars ile Jüpiter arasında. Tehdit içermiyor ama sistemlerde değişiklik olursa belki risk oluşturabilir. Zaten takip ediliyor, artık BİLSEMDüzce asteroidimiz” dedi.
“Çok şaşırdık”
10. sınıf öğrencisi Ömer Selim Esen, çok uzun bir bekleme süreci yaşadıklarını belirtti. Esen, “2021 yılında bu çalışmayı yapmıştım. Üzerinden 3 yıl geçmişti. Çok heyecanlıydım ve gerçekten şaşırdım. Ayşe öğretmenimle birlikte belirli şartlara göre asteroitleri seçiyor ve ardından BİLSEMDüzce ismiyle etiketlediğimiz asteroidi göndermiştik, sonuç çıktı. Bekleme sürecinde aslında umudumuz kalmamıştı ama bir anda haber gelince gerçekten çok şaşırdık. 3 yıl gibi uzun bir zaman geçti. Çok heyecanlıyım ve garip hissediyorum” dedi. Ayrıca, astronomiye ilgi duyduğunu ancak kariyerini matematik alanında sürdürmek istediğini de sözlerine ekledi.
“Gökyüzünde bir asteroit oğlum ve öğretmeni sayesinde biliniyor”
Ömer Selim Esen’in babası Burçin Esen, 4 yıl sonra haberi aldıklarında büyük bir şaşkınlık yaşadıklarını ve unutulan bir projenin tescillenmesinden dolayı mutluluk duyduklarını ifade etti. Esen, “Pandemi döneminde Ömer Selim, 2. sınıftan beri BİLSEM’de çalışmalara devam ediyordu. En son pandemi zamanı Ayşe öğretmenimle birlikte NASA destekli bir projede yer aldılar. Hem evden hem de buraya gelip birlikte çalıştılar. Proje bittikten sonra bekleme süreci oldu. Ayşe öğretmenimiz ve Ömer Selim ile birlikte bekledik. 4 yıl sonra bir gün Ayşe hocam bize sevinçle mesaj attı. Biz de ondan öğrendik. Çok şaşırdık, beklemiyorduk, hatta unutmuştuk. Onun sayesinde haberi aldık ve çok mutlu olduk. Sonraki aşamaları merakla bekledik. Tescillenip yayınlanmasını, Türkiye’de de duyulmasını sabırsızlıkla bekledik. Gökyüzünde bir asteroit artık bizim sayemizde biliniyor, bu da bizi mutlu ediyor.” dedi.
