ABD Başkanı Donald Trump, 3 günlük Çin ziyaretinin ardından dönüş yolunda uçakta gazetecilere açıklamalarda bulundu. Ziyaretinin oldukça başarılı geçtiğini ifade eden Trump, “İnanılmaz bir zaman dilimiydi. Başkan Xi olağanüstü bir lider. Çok iyi anlaştık ve 200’ü Boeing’den olmak üzere toplamda 750 uçaklık önemli ticaret anlaşmalarına imza attık. İlk 200 uçakta iyi bir performans sergilerlerse, bu şimdiye kadar alınmış en büyük sipariş olacak. Anlaşmaya General Electric’ten alınacak uçak motorları da dahil. Yaklaşık 400-450 uçak motoru, 200 uçak ve iyi bir iş çıkarmaları halinde 750 uçağa kadar uzanan bir taahhüt söz konusu” şeklinde değerlendirdi.
“İran, nükleer programını 20 yıl boyunca askıya almalı”
Bir gazetecinin İran’ın savaşı bitirmeye yönelik son teklifi hakkında sorduğu soruya yanıt veren Trump, bu teklifin ilk cümlesinin “kabul edilemez” olduğunu belirtti. Detaylı bilgi vermeyen Trump, “İran, nükleer programını 20 yıl boyunca askıya almalı ve bu gerçek bir taahhüt olmalı” dedi. İran’ın bu süre içinde herhangi bir nükleer faaliyette bulunmayacağını garanti etmesi gerektiğini vurgulayan Trump, “Nükleer kalıntıları ellerinden çıkaramayacaklarını, çünkü gerekli teknolojiye sahip olmadıklarını söylediler. Bu tür araçlara sahip değiller. Bana doğrudan bunu temizleyebilecek tek ülkenin Çin veya ABD olduğunu söylediler. Gerekli ekipmana sahip olan biziz. Bana, ‘Haklıydınız. Bu tam bir imha işlemi’ dediler. Başta buna razı oldular, ancak sonrasında geri adım attılar. Ama eninde sonunda kabul edecekler” açıklamasında bulundu.
“Tayvan konusunda yorum yapmadım”
Donald Trump, “Başkan Xi size Tayvan hakkında ne dedi? Tayvan’a silah satışına onay verecek misiniz?” sorusunu yanıtlayarak, Xi’nin Tayvan’ın bağımsızlığına kesinlikle karşı olduğunu vurguladı. Trump, “Yani yaptıklarına kesinlikle karşı. Tayvan konusunda iyi bir uzlaşmamız olduğunu düşünüyorum. Bir bağımsızlık mücadelesi görmek istemiyor, çünkü bu çok sert bir çatışma anlamına gelir. Ben de kendisini sonuna kadar dinledim. Bu konuda bir yorum yapmadım, sadece dinledim” dedi.
“Xi, boğazın açılmasını istiyor”
Trump, Xi Jinping ile İran meselesini de ele aldıklarını belirterek, “İran konusunda kendisine büyük saygı duyuyorum. Nükleer bir silaha sahip olmamaları gerektiği konusunda çok kararlı. Bunu çok güçlü bir şekilde ifade etti ve boğazın açılmasını istiyor. Ama dediği gibi, onlar boğazı kapattı, biz de onları gülümseyerek ablukaya aldık. Boğazın kontrolü bizde ve kelimenin tam anlamıyla son 2,5 haftadır hiçbir ticari faaliyet yürütemediler. Bu da günde yaklaşık 500 milyon dolar kayıp demek. Yani her cephede çok iyi ilerliyoruz” dedi.
“Tayvan konusunda taahhütte bulunmadım”
Trump, Xi’nin “Tayvan konusunda ABD ile bir çatışma riski olduğu” yönündeki sözlerinin hatırlatılması üzerine, “Tayvan konusunda böyle bir çatışmaya ihtiyacımız yok. Öyle olacağını düşünmüyorum. Bence iyi olacağız. O da bir savaş görmek istemiyor. Ortada iki mesele var. Birincisi İran konusu ve sanırım bu konuda neredeyse tamamen hemfikiriz. Tek fark, onun petrol alıcısı olması, bizim ise olmamamız. Bizim ihtiyacımız yok. Tayvan konusunda ise bir bağımsızlık hareketi görmek istemiyor. Dediği şu: ‘Bakın, binlerce yıldır bizimdi, sonra belli bir dönem elimizden çıktı ve onu geri alacağız.’ Kore Savaşı yaşandı, birçok şey oldu. Ancak Tayvan konusunda çok kararlı. Ben hiçbir şekilde taahhütte bulunmadım. Neler olacağını göreceğiz” ifadelerini kullandı.
Trump, Tayvan’a silah satışı konusundaki kararını ise önümüzdeki süreçte vereceğini belirtti.
“Xi’den İran’a baskı yapmasını istemem, çünkü iyiliğe ihtiyacım yok”
Başkan Trump, “Başkan Xi, İranlılara boğazı yeniden açmaları için baskı yapma konusunda kesin bir taahhütte bulundu mu?” sorusuna, “Kimseden bir iyilik istemiyorum. Çünkü iyilik isterseniz, karşılığında sizin de iyilik yapmanız gerekir. Bizim iyiliğe ihtiyacımız yok. İran’ın silahlı kuvvetlerini büyük ölçüde yok ettik” yanıtını verdi.
Diğer ülkelerin talebi üzerine ateşkes yaptıklarını ve daha sonra İran’a deniz ablukası uyguladıklarını hatırlatan Trump, “Yani Başkan Xi ile birçok konuda hemfikiriz ve ticaret konusunda da büyük ölçüde anlaşıyoruz. Çok fazla ticaret yapacağız. Çiftçilerimiz, yaptığımız bu anlaşmadan dolayı çok mutlu olacaklar. Xi’den İran’a baskı yapmasını istemem çünkü benim iyiliklere ihtiyacım yok. Ama bence yapacaktır. Doğal olarak oranın açılmasını isteyecektir. Enerjisinin veya petrolünün yaklaşık yüzde 40’ını o boğazdan elde ediyor. Biz ise hiç almıyoruz ve ihtiyacımız yok” dedi.
“Nükleer silahsızlanma konsepti üzerinde çok iyi bir uzlaşmamız var”
Trump, Çinli lider ile gümrük vergileri konusunu ele almadıklarını ancak nükleer silahsızlanma meselesinin gündeme geldiğini belirtti. “Çok olumlu bir yanıt aldım. Bu daha başlangıç. Biliyorsunuz, bu yıl potansiyel olarak dört kez bir araya geleceğiz. Onun da katılmak istediği ve benim de gelmesini arzu ettiğim G20 Zirvesi var. Miami’de, Doral’da düzenlenecek ve bence oldukça başarılı geçecek. Kendisinin orada olması zirveyi çok daha önemli kılacak. Yani önümüzde G20 var” diye ekledi.
“24 veya 26 Eylül’de Beyaz Saray’a geleceği bir görüşmemiz olacak”
Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in kasım ayında ev sahipliği yapacağı Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi’ne de değinerek, “Beni de davet etti, katılmaya çalışacağım. Ardından, sanırım 24 veya 26 Eylül’de Beyaz Saray’a geleceği bir görüşmemiz daha olacak. Kimsenin herhangi bir taahhütte bulunduğunu söylemek istemem ancak nükleer silahsızlanma konsepti üzerinde çok iyi bir uzlaşmamız var” dedi.
“İran asla nükleer bir silaha sahip olamayacak”
İran’a yönelik saldırıların yeniden başlayıp başlamayacağı yönündeki soru üzerine Trump, “Bunu söylemek istemiyorum. Söyleyebileceğim tek şey şu ve bunu çok ama çok güçlü bir inançla söylüyorum: İran asla nükleer bir silaha sahip olamayacak. Bu gerçekleşmeyecek” dedi. Muhalif ABD basınının aksi yöndeki iddialarına rağmen İran’da askeri bir zafer kazandıklarını vurgulayan Trump, “Füze üretim tesislerinin yüzde 85’ini yok ettik. Her şeylerini yok ettik. Taşkınlık yaptıkları için vurduğumuz bir köprü dışında başka köprü vurmadık ama vurabileceğimiz köprüleri var. İki gün içinde köprülerini ve elektrik kapasitelerini, kısacası her şeylerini yok edebiliriz. Sonra New York Times’ı okuyorum ve sanki onlar İran iyi durumdaymış gibi davranıyorlar” şeklinde eleştiride bulundu.
“Xi, Tayvan’ı savunup savunmayacağımızı sordu”
Trump, “İran petrolü satın alan Çinli petrol şirketlerine yönelik yaptırımları kaldırmayı düşünür müsünüz?” sorusuna, “Bunu konuştuk ve önümüzdeki birkaç gün içinde bir karar vereceğim” yanıtını verdi.
Çin’in Tayvan’ı işgale kalkışması halinde ABD’nin müdahil
