Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Mustafa Nazım Karalezli, sporcular arasında yaygın olarak görülen yaralanmaları ve bu yaralanmalara yönelik tedavi yöntemlerini ele aldı. Konya Meram Tıp Fakültesinde spor hekimliği Anabilim Dalı Başkanlığı görevini üstlenmiş olan Prof. Dr. Karalezli, yaralanma türlerini, vücudun uyarı mekanizmalarını ve hem cerrahi hem de cerrahi dışı tedavi seçeneklerini detaylandırdı. Çıkık ve kırık gibi acil müdahale gerektiren durumların önemine dikkat çeken Karalezli, “Çıkıklar acildir, doğru tedavi edilmezse ciddi hasar bırakabilir” şeklinde konuştu.
“Yumuşak doku yaralanmaları daha fazla görülür”
Spor yaralanmalarının çeşitleri üzerine değerlendirmelerde bulunan Karalezli, şu ifadeleri kullandı: “Spor yaralanmalarını genel hatlarıyla yumuşak doku ve sert doku yaralanmaları olarak iki grupta inceleyebiliriz. Yumuşak doku yaralanmaları, kas, tendon, bağ ve menisküs gibi eklem içi yapıları içerirken, sert doku yaralanmaları ise kemik ve kıkırdak dokularda meydana gelir. Bu yaralanmalar akut, yani yeni gelişen, ve kronik, yani uzun süreli, olarak ikiye ayrılabilir. Yumuşak doku yaralanmaları ise daha sık rastlanan türlerdir.”
“Vücut uyarır; dinlenmezse yaralanma kaçınılmaz olur”
Devamlı spor yapan bireylerde sakatlıkların nedenlerini açıklayan Karalezli, “Sürekli spor yapan birinin sakatlanması pek olası görünmüyor, ancak en büyük sebepler fazla yüklenme ve travmadır. Vücudun taşıyabileceği bir yük seviyesi vardır. Ne kadar antrenmanlı olsak da, kaldıramayacağımız bir yükle karşılaştığımızda vücudumuz mutlaka tepki verir. Bu yüklenilen doku, kramp veya ağrı ile uyarı yapar. Eğer bu uyarıyı göz ardı eder ve yüklenmeye devam edersek, bir yerde sorun yaşanır. Ayrıca, spor sonrası gevşeme egzersizlerinin yapılmaması da sık görülen bir diğer sebep. Kötü beslenme, düzensiz uyku ve sigara kullanımı da sporcu sağlığını olumsuz etkileyen faktörler arasında yer alır. Kontak sporları, yarışmalar ve aşırı kilolu sporcularda yaralanma riski daha fazladır.” şeklinde belirtti.
“Kıkırdak problemleri tedavisi en zor olan yaralanmalardır”
Kıkırdak yaralanmalarının profesyonel sporcuların kariyerini etkileyebileceğini ifade eden Prof. Dr. Karalezli, “Kıkırdak problemleri, tüm spor yaralanmaları arasında tedavisi en zor olanlardır. Bazen bu durum, profesyonel sporcuların sporu bırakmasına sebep olabilir. Kıkırdak dokusunun beslenmesi zayıf olduğu için iyileşmesi zordur.” dedi.
Tedavi seçenekleri hakkında bilgi veren Karalezli, “Kıkırdakta yumuşamadan tam kat kaybına kadar çeşitli yaralanmalar görülebilir. Tedavi sürecinde öncelikle istirahat ve ödem giderici ilaçlar kullanılır. PRP, kollajen desteği, yağ veya kemik dokusundan elde edilen kök hücre uygulamaları da sıkça tercih edilen destek tedavilerdir. PRP’nin kök hücre içermediği, ancak büyüme faktörleri açısından zengin bir plazma olduğu unutulmamalıdır.” şeklinde ekledi.
Cerrahi müdahale gerektiren durumlar için, “Kıkırdak hastalıklarında cerrahi tedavi seçenekleri mevcuttur. Mikro kırık, kıkırdak nakli ve sentetik materyallerle yapılan onarımlar cerrahi yöntemler arasındadır.” ifadesini kullandı.
“Stres kırıkları tanı koyması zor yaralanmalardır”
Kemik dokusundaki yaralanmalara da değinen Karalezli, “Eklemleri de kemik doku kapsamına alacak olursak, kırıklar, çıkıklar ve kemik iliği ödemi gibi yaralanmalar görülebilir. Kırıklar arasında stres kırığı önemli bir yere sahiptir. Bu tür kırıklar, doğrudan darbeler olmaksızın sürekli ve uzun süreli yüklenmeler sonucunda oluşur. Kırık uçları ayrılmadığı için tanı koymak zorluklar çıkarabilir. Bu durum, askerlerin acemilik dönemlerinde ve koşucularda sıkça gözlemlenir.” dedi.
Tedavi süreci hakkında bilgi veren Karalezli, “Kemik iliği ödemi tedavisi genellikle konservatif, yani cerrahi dışı yöntemlerle yapılır. Daha önce bahsettiğim tedavi yöntemlerine benzer. Ancak kırık ve çıkık durumları söz konusu olduğunda, cerrahi tedavi kaçınılmaz hale gelir.” ifadesini kullandı.
“Çıkıklar acildir, doğru tedavi edilmezse ciddi hasar bırakabilir”
Prof. Dr. Karalezli, çıkıkların önemine vurgu yaparak, “Çıkıklar acil durumlardır. Eklem yerine konduktan sonra da mutlaka bir süre korunması gerekir. Önemli bir husus, çıkık durumunda kemik doku yerinden çıkar, ancak asıl yaralanan eklem çevresindeki yumuşak dokulardır ve bunların cerrahi tedavi gerektirebileceği bilinmelidir. Bazen de kırıklı çıkıklar meydana gelebilir. Bu durumda tedavi genellikle cerrahi yöntemlerle gerçekleştirilir.” şeklinde ifade etti.
