Yaz sıcaklıklarının artışı, özellikle kronik böbrek hastaları ve diyaliz hastaları için ciddi tehditler oluşturabilmektedir.
Aşırı terleme ve sıvı kaybı, böbreklere giden kan akımını azaltarak, kreatinin ve elektrolit değerlerinde hızlı değişimler yaşanmasına yol açabilir. Türk Böbrek Vakfı Başkanı Timur Erk, Türkiye’de her 6-7 kişiden birinin kronik böbrek hastalığı riski taşıdığını belirterek, sıcak havalarda yeterli sıvı alımının hayati önem taşıdığını vurguladı. Erk, sıcak havaların böbrek hastaları üzerindeki olumsuz etkilerinin sağlıklı bireylere göre daha fazla olduğunu ifade ederek, “Aşırı sıcaklar ve susuzluk, böbrekler üzerindeki yükü artıracaktır” şeklinde konuştu.
Nefroloji Uzmanı Doç. Dr. Nadir Alpay, özellikle yaz aylarında kronik böbrek ve diyaliz hastaları için aşırı terleme, yüksek sıcaklık ve susuzluğun kan değerlerinde hızlı değişimlere neden olabileceğini dile getirdi. Alpay, “Böbreklerin sıvı ve elektrolit dengesini düzenleme kapasitesi azaldığında, sıcak hava gibi çevresel etkenler vücudun dengesini daha kolay bozabilir. Sıcak havalarda terleme ile sadece su değil, sodyum ve potasyum gibi elektrolitler de kaybedilmektedir. Yeterli sıvı alınmadığında damar içindeki kan hacmi azalır, bu da böbreklere ulaşan kan akımını düşürür. Böbrekler ise bu duruma yanıt olarak süzme hızını azaltarak ve idrarı yoğunlaştırarak vücuttaki sıvıyı korumaya çalışır. Bu sebeple sıcak havalarda idrarın normalden daha koyu renkli olması, vücudun sıvı kaybettiğinin göstergelerinden biridir” dedi.
Alpay, “Kreatinin böbrekler aracılığıyla atıldığı için böbrek perfüzyonunun azalması, kanda kreatinin düzeyinin yükselmesine neden olabilir. Bu yükseliş her zaman kalıcı bir böbrek hasarı anlamına gelmeyebilir; sıvı kaybına bağlı geçici bir değişiklik de olabilir. Ancak sıvı kaybı zamanında tespit edilmez ve düzeltilmezse, özellikle kronik böbrek hastalarında akut böbrek hasarı riski veya mevcut böbrek hastalığının ilerlemesi söz konusu olabilir. Kronik böbrek hastalarında potasyum dengesindeki bozulmalar büyük önem taşımaktadır. Potasyumun kanda yükselmesi, kalp ritmi açısından ciddi sorunlara yol açabilir. Bu nedenle sıcak havalarda bu hastaların daha dikkatli olmaları gerekmektedir. Sodyum düzeyleri ise kaybedilen sıvı ve elektrolit miktarına bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Bu yüzden kronik böbrek hastalarının sıcak havalarda rastgele aşırı su veya elektrolit tüketmek yerine, hekimlerinin önerdiği sıvı ve beslenme planını takip etmeleri önemlidir” şeklinde uyarıda bulundu.
Hamam ve sauna gibi sıcak ortamlar, yüksek sıcaklık ve yoğun terleme nedeniyle özellikle kronik böbrek hastaları için riskli alanlar arasında yer alıyor. Bu ortamlarda kısa sürede önemli miktarda sıvı kaybı yaşanabilir. Böbrek fonksiyonları zaten azalmış olan bireylerde bu durum, sıvı-elektrolit dengesinin daha hızlı bozulmasına ve böbrek fonksiyonlarında akut kötüleşmeye neden olabilir. Bu nedenle kronik böbrek hastalarının sauna, hamam ve uzun süreli yoğun sıcak maruziyeti hakkında doktorlarına danışmaları büyük önem taşımaktadır. Alpay, sıcak havalarda ortaya çıkan kreatinin yüksekliğinin bazı durumlarda kalıcı böbrek hasarından ziyade akut sıvı eksikliğinden kaynaklanabileceğini belirterek, “Ancak sıvı kaybının uzun sürmesi veya ağırlaşması, akut böbrek hasarına yol açabilir. Bu nedenle sıcak havalarda susuz kalmamak, aşırı sıcak ortamlardan kaçınmak ve özellikle kronik böbrek hastalarının doktorlarının önerilerine göre hareket etmesi büyük önem taşımaktadır” dedi.
Başhemşire Figen Gül, hemodiyaliz hastalarının gerekli planlamalar yapılması durumunda tatil yapabileceklerini belirtti. Gül, “Diyaliz hastalarının tatil planını tedavi gerekliliklerini göz önünde bulundurarak yapmaları gerekmektedir. Seyahat öncesinde ilk olarak gidecekleri bölgede uygun bir diyaliz merkezi bulmaları ve tatil tarihleri için rezervasyon yaptırmaları önemlidir. Yola çıkmadan önce, hastanın kendi diyaliz merkezinden gerekli tıbbi belgeleri alması gerekmektedir. Son diyaliz gününde epikriz raporunun alınması, varsa diyaliz raporları ve özellikle seroloji sonuçlarının yanında bulundurulması önerilmektedir” dedi.
