Kazakistan’da halk, yeni anayasa için oy verme işlemlerine başladı. Ülkede, parlamentonun yapısının değiştirilmesi, cumhurbaşkanı yardımcılığı görevinin eklenmesi ve insan haklarının güçlendirilmesi gibi unsurları içeren 96 maddelik yeni anayasa taslağı için oy kullanma süreci yerel saatle 07.00’de başladı. Kazakistan Merkez Seçim Komisyonu’ndan yapılan açıklamaya göre, 12 milyon 461 binden fazla kayıtlı seçmen, ülke genelinde kurulan 10 bin 388 sandıkta 20.00’ye kadar oy kullanabilecek. “Yeni anayasa taslağını kabul ediyor musunuz?” sorusuyla halkın oyuna sunulan referandum, katılım oranının yüzde 50’yi aşması durumunda geçerli sayılacak. Yeni Anayasa, oylamaya katılan vatandaşların yarısından fazlasının desteğini almalı ve bu desteğin, bölgeler, cumhuriyet statüsündeki şehirler ile başkentin en az üçte ikisinde sağlanması gerekiyor.
Yeni anayasa taslağında Kazakça’nın yanı sıra Rusça’nın da resmi dil olarak kullanılması yer alıyor.
Taslak, iki meclisli parlamenter sistemden tek meclisli sisteme geçişi öngörüyor. Cumhurbaşkanı yardımcılığı görevinin oluşturulması ve insan haklarının korunmasının güçlendirilmesi de bu taslakta yer alıyor. İki meclisli parlamento yerine Kurultay adı altında tek meclisli bir yapı kurulacak. 145 sandalyeden oluşacak Kurultay milletvekilleri, nispi temsil sistemiyle 5 yıllığına seçilecek. Yeni Anayasa ayrıca, devlet kurumları ve yerel yönetim organlarında Kazakça’nın yanı sıra Rusça’nın da resmi dil olarak kullanılmasını öngörüyor. Taslak, ulusal diyalog platformu olarak Halk Konseyi’nin kurulmasını, ölüm cezasının tamamen yasaklanmasını ve dijital ortam da dahil olmak üzere kişisel verilerin korunmasını güvence altına almayı da içeriyor.
Referandumu, 38 ülkeden ve 11 uluslararası örgütten 359 gözlemci takip ederken, 31 ülkeden 185 gazeteci de süreci izliyor.
10 ülkede sandık kurulmayacak.
Kazakistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Arman Isetov, yurt dışında kurulacak sandıklara ilişkin yaptığı açıklamada, 54 ülkedeki diplomatik temsilciliklerde toplam 71 sandık kurulduğunu belirtti. Isetov, “Karmaşık askeri ve siyasi durum ile vatandaşlarımızın az sayıda temsil edilmesi nedeniyle İran, İsrail, Ürdün, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Umman, Lübnan, Kuveyt, Ukrayna ve Etiyopya gibi 10 ülkede sandık kurulmayacaktır” dedi. Ayrıca, yurt dışında oy kullanacak 14 bin 380 Kazakistan vatandaşının bulunduğu da ifade edildi.
Aliia Raimbekova – Nurdaulet Beibitov
