İzmir’de lise öğrencisi Melek Öztürk, annesinin kanser nedeniyle hayatını kaybetmesinin ardından, hastalıklarda erken ve doğru teşhis koyabilen yapay zeka destekli bir sistem geliştirdi. “ONCOMathRIX” adı verilen bu sistemin, açık kaynak veriler kullanılarak yüzde 97 başarı oranına ulaştığı ve projenin patent alma aşamasında olduğu bildirildi.
Sıdıka Rodop Anadolu Lisesi’nin 10. sınıf öğrencisi 16 yaşındaki Melek Öztürk’ün yaşamı, annesi Zehra Öztürk’ün hastalığa yakalanmasıyla köklü bir değişim geçirdi. Genç kız, annesine önce pankreas kanseri, ardından da böbrek üstü bezi kanseri teşhisi konulmasıyla zor bir süreç yaşamaya başladı. Annesinin tedavisindeki aksaklıklar ve tıbbi süreçlerdeki zorluklar, onun sağlık alanına dair farkındalığını artırdı. Annesini kaybettikten sonra yaşadığı derin acı, diğer hastaların ve ailelerin benzer acılar çekmesini önleme isteğiyle birleşti. Matematik ve biyolojiye olan ilgisini bu motivasyonla birleştiren Öztürk, okulunda TEKNOFEST ve TÜBİTAK projelerine hazırlanan “Matrix” adlı matematik kulübünde çalışmalara katılmaya karar verdi. Matematik öğretmeni Erhan Erdoğan’ın desteğiyle araştırmalarını sürdürdü ve dijital patoloji alanındaki yükü fark etti. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Kubilay Doğan Kılıç ile iletişime geçerek fikrini paylaştı. Başlangıçta bir genç öğrencinin hevesi olarak değerlendirilen bu fikir, literatürdeki eksiklikleri gidermeye yönelik ciddi bir bilimsel çalışmaya dönüşmeyi başardı. “ONCOMathRIX” adı verilen proje, böbrek hücresi karsinomu tanısında patoloji uzmanlarının iş yükünü hafifletmeyi hedefleyen matematik tabanlı bir farmakolojik karar destek sistemi olarak geliştirildi. Biyolojik verileri topolojik ve diferansiyel analiz yöntemleriyle işleyen ONCOMathRIX, hücre yapısındaki değişimleri yüksek hassasiyetle modelleyerek, ilaç etkileşimlerini ve tedavi süreçlerini dijital ortamda analiz etme olanağı sunuyor.
Annesinin tedavi sürecinde yaşadığı zorlukların kendisine ilham verdiğini ifade eden Melek Öztürk, “Bu süreçte hastaların ve hasta yakınlarının yaşadığı yıkımı bizzat gördüm. Annemi kaybettikten sonra bu konuyla ilgili bir adım atmam gerektiğine inancım güçlendi ve projemi bu motivasyonla hayata geçirdim.” şeklinde konuştu.
Sistemin histopatolojik görüntülerdeki gürültüyü azaltarak bunları ısı haritalarına dönüştürdüğünü ve böbrek kanserinde evreleme yaparak kişiselleştirilmiş tedavi örnekleri sunduğunu belirten Öztürk, “Mevcut 537 açık kaynak veri setiyle yüzde 97 başarı oranına ulaştık. Projemizin marka tescili ve patenti mevcut olup, fikri ve sınai mülkiyet hakkı başvurularımızı da güncelledik. Amacım, sadece kendi değil, birçok kanser hastasının yaşadığı zorluklara umut olabilmek ve bilime katkı sağlamak. Aynı zamanda bu konuyla ilgili bir makalenin de yayın süreçlerini yürütüyorum.” ifadelerini kullandı.
Proje hakkında görüşlerini paylaşan Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Kubilay Doğan Kılıç, birimlerinde ürettikleri verileri bilim dünyasına kazandırarak tutarlılığı artırmaya çalıştıklarını ifade etti. Kişiselleştirilmiş tıp ve akıllı sistemlerin sağlık alanının geleceği olduğunu vurgulayan Kılıç, “Melek, yapay zekanın hızla popülerleştiği görüntü işleme sistemleri üzerine çalışarak bilimsel literatürdeki eksikliklerden birini tespit etti ve bunun üzerinde ilerledi. Başlangıçta projeyi genç bir arkadaşımızın hevesi olarak değerlendirdik. Ancak ciddi bir bilimsel bakış açısıyla geldiğini görünce ona destek vererek yol gösterdik. Fakat çalışmayı tamamen kendisi geliştirdi.” dedi.
Kılıç, görüntü işleme sistemlerinin birçok alanda kullanım potansiyeline dikkat çekerek, “Amacımız sistemin diğer alanlarda da kullanılabilmesi, ancak kullanıldığı alanlarda olabildiğince tutarlı sonuçlar almasını sağlamak. Bu projeyi tam tutarlı ve kliniğe yansıyabilecek bir hale getirdiğimizde, görselle tanı yapılan diğer alanlarda da kullanılmaması için hiçbir neden yok. Melek’in patent ve fikri mülkiyet konusundaki başvuruları başladı ve süreç devam ediyor. Ayrıca, akademik kısımları bilim dünyasıyla paylaşmak için bir makale çalışmasına da başladık.” açıklamasında bulundu.
Sıdıka Rodop Anadolu Lisesi Müdürü Zeynep Aslan, öğrencisi Melek Öztürk’ün geliştirdiği projeyle tıp dünyasında Türkiye’de bir ilke imza attığını belirterek, “Melek, imkansızı başardı.” dedi. Tüm çabalarının bu başarıyı daha ileriye taşımak olduğunu vurgulayan Aslan, TÜBİTAK ve TEKNOFEST’in desteklediği projeye farklı kurum ve kişilerden katkı beklediklerini ifade etti.
Sıdıka Rodop Anadolu Lisesi Matematik Öğretmeni Erhan Erdoğan ise, Melek Öztürk’ün öncülüğünde TEKNOFEST ve TÜBİTAK projelerine hazırlanan “Matrix” adlı matematik kulübünün büyük bir başarıya imza attığını dile getirdi. Öğrencisinin topoloji, tıp ve onkoloji gibi birçok alanda gösterdiği azmi vurgulayan Erdoğan, bu kararlılığın kendilerini son derece gururlandırdığını kaydetti.
