Uluslararası Enerji Ajansı’nın Başkanı Fatih Birol, Associated Press ile gerçekleştirdiği röportajda, İran savaşı nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndan petrol, doğal gaz ve diğer önemli kaynakların akışının kesilmesinin yarattığı enerji krizine dair önemli değerlendirmelerde bulundu. Birol, “Durum şu an çok zor ve bu durum küresel ekonomi üzerinde büyük etkilere yol açacaktır. Sorunun ne kadar sürmesi, dünya genelindeki ekonomik büyüme ve enflasyon açısından o kadar olumsuz sonuçlar doğuracak” şeklinde konuştu.
Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmasının, “benzin, doğal gaz ve elektrik fiyatlarında artışa” yol açacağını belirten Birol, ekonomik sıkıntıların ülkeler arasında eşit şekilde hissedilmeyeceğini, bu durumdan en çok etkilenecek ülkelerin ise gelişmekte olan ülkeler olacağını vurguladı. Birol, “Asya, Afrika ve Latin Amerika’daki daha yoksul ülkeler bu krizden daha fazla etkilenecek” ifadelerini kullandı. İran savaşının Hürmüz Boğazı’nın kalıcı olarak açılmaması durumunda “herkesin zarar göreceğini” dile getiren Birol, “Bazı ülkeler diğerlerinden daha zengin veya enerji kaynakları bakımından daha şanslı olabilir, fakat hiçbir ülke bu krizden muaf değildir” dedi.
Hürmüz Boğazı’nın birkaç hafta içinde açılmaması halinde küresel enerji arzı üzerindeki olumsuz etkilerin artabileceğine dikkat çeken Birol, “Avrupa’da belki de 6 haftalık jet yakıtı stoğumuz kaldı. Eğer Hürmüz Boğazı’nı açamazsak, yakında belirli uçuşların jet yakıtı eksikliği nedeniyle iptal edildiğine dair haberler alabiliriz” şeklinde uyarılarda bulundu. Birol, birçok hükümet liderinin kendisine, Hürmüz Boğazı’nın Mayıs sonuna kadar açılmaması durumunda zayıf ekonomilere sahip ülkelerin büyük zorluklarla karşılaşacağını ve bunun yüksek enflasyon, düşük büyüme ya da durgunluk gibi sonuçlar doğurabileceğini ilettiklerini aktardı.
Birol, İran’ın boğazdan geçiş için ücret talep etmesine de karşı çıktı. Bu uygulamanın kalıcı hale gelmesinin, Asya’daki kritik Malakka Boğazı gibi diğer su yollarında da benzer sistemlerin uygulanmasına yol açma riski taşıdığını belirtti. Birol, “Bir kez bu sistemi değiştirirsek, geri döndürmek zor olabilir. Burada uygulanacak bir geçiş ücreti sisteminin diğer yerlerde de uygulanmaması zor olacaktır. Petrolün A noktasından B noktasına koşulsuz akmasını görmek istiyorum” dedi.
“Savaştan önceki duruma geri dönmemiz 2 yıl kadar sürebilir”
Basra Körfezi’nde 110’dan fazla petrol yüklü tanker ve 15’ten fazla sıvılaştırılmış doğal gaz yüklü geminin beklediğini ifade eden Birol, bu gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan dünya pazarlarına ulaşabilmesi halinde enerji krizinin hafifletilmesine katkı sağlayabileceğini belirtti. Ancak bunun yeterli olmayacağına dikkat çekti. Birol, barış anlaşması sağlansa bile, enerji tesislerinde savaşın neden olduğu hasarın giderilmesinin aylar alabileceğini vurguladı. Bölgedeki 80’den fazla önemli varlığın hasar gördüğünü kaydeden Birol, bu varlıkların üçte birinin ağır veya çok ağır hasar aldığını belirtti. Savaştan önceki duruma geri dönmenin kademeli olarak 2 yıla kadar sürebileceğini ifade etti.
