Karabük Üniversitesi (KBÜ) Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi’nde görev yapan Doç. Dr. Ahmet Hayrettin Yüzer, demiryollarında güvenliği ve operasyonel verimliliği artırmaya yönelik iki yerli teknoloji geliştirdi. Bu yenilikler arasında frekans tabanlı kontrol sistemi ve lidar destekli gabari ölçüm cihazı bulunuyor. Bu projelerin amacı, demiryolu güvenliğini artırmak ve kritik altyapılarda yerli, bütüncül çözümler sunmak olarak belirlenmiştir.
Geliştirilen projelerden ilki, demiryollarındaki dağınık kontrol altyapısını sadeleştirmek için tasarlanan frekans tabanlı kontrol sistemidir. Bu sistem, merkezden uzakta bulunan hemzemin geçitler ve sinyalizasyon ekipmanlarının tek bir kablo üzerinden kontrol edilmesine olanak tanımaktadır.
Yüzer, sistemin mevcut altyapılarda yaşanan kablo karmaşasını azaltmayı amaçladığını vurguladı. Demiryollarında merkezden uzaktaki cihazların kontrolü için genellikle haberleşme kablolarına ihtiyaç duyulduğuna dikkat çekti.
Karabük örneği üzerinden açıklama yapan Yüzer, hemzemin geçitler ve çeşitli noktalardaki sinyal ışıkları için ayrı ayrı kablo döşenmesinin yarattığı karmaşaya dikkat çekti. Merkezdeki ana üniteden gönderilen frekans sinyalinin, saha noktalarındaki alıcı kutular tarafından algılanarak ilgili ekipmanın devreye alınmasını sağladığını belirtti. Bu sayede bariyer ve sinyal sistemlerinin merkezi olarak yönetilebileceğini ifade etti. Yüzer ayrıca, ürünün deneme süreci için demiryollarına sunulmasının planlandığını da ekledi.
Projelerin ikinci ayağını ise tünel içi güvenlik analizine yönelik geliştirilen lidar destekli gabari ölçüm cihazı oluşturuyor. Yaklaşık 16 kilogram ağırlığında olan bu cihaz, tek kişi tarafından taşınabiliyor. Yüzer, bu özelliği ile yurt dışından temin edilen ve daha ağır olan benzer cihazlara kıyasla operasyonel avantaj sağladığını belirtti.
Sistem sayesinde tünel kesitinin hassas bir şekilde ölçülebileceğini ve trenin maksimum dolu hâliyle duvarlara temas riskinin analiz edilebileceğini ifade eden Yüzer, ölçümlerin iki boyutlu kesitler şeklinde alındığını ve elde edilen verilerin birleştirilmesiyle üç boyutlu tünel modelinin oluşturulabildiğini kaydetti.
Ayrıca, bu cihazın iki ray arasındaki mesafeyi (ekartman) ve raylar arasındaki yükseklik farkını da ölçebilme yeteneği bulunuyor. Yüzer, bu parametrelerin tren güvenliği açısından kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.
