Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ziraat Fakültesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü’nden Arş. Gör. Dr. Bayram Ali Yerlikaya’nın liderliğinde, Prof. Dr. Musa Kavas’ın araştırmacı olarak yer aldığı proje, TÜBİTAK 1002-A Programı çerçevesinde desteklenme fırsatı buldu. Bu proje sayesinde, CRISPR teknolojisi kullanılarak domates bitkisinde antosiyanin birikiminin artırılması hedefleniyor. Bununla birlikte, gen dönüşümünün hızlı ve maliyet etkin bir biçimde görsel olarak tespit edilmesi amaçlanıyor. Ayrıca, yüksek antioksidan kapasiteye sahip yeni domates hatlarının geliştirilmesi de projenin önemli bir parçasını oluşturuyor.
“CRISPR teknolojisiyle yerli ve yenilikçi bir belirteç sistemi”
Proje çerçevesinde, antosiyanin biyosentezini baskılayan bir hedef genin CRISPR/Cas9 teknolojisi ile susturulması planlanıyor. Bu uygulama ile domates bitkisinde antosiyanin birikiminin artırılması hedefleniyor. Böylece, transformasyon başarılarının hızlı ve düşük maliyetli biçimde görsel olarak tespit edilmesi mümkün olacak. Ayrıca, yüksek antioksidan kapasiteye sahip yeni domates hatlarının geliştirilmesi de projede önemli bir yere sahip.
Geliştirilecek sistem, klasik floresan belirteçlerin (GUS, GFP) aksine, ekipman gerektirmeyen ve çıplak gözle ayırt edilebilen yerli bir görsel marker sunarak dikkat çekiyor. Bu durum, bitki ıslahı ve biyoteknoloji araştırmalarında zaman ve maliyet tasarrufu sağlayan sürdürülebilir ve yenilikçi bir tarım teknolojisinin ortaya çıkmasını sağlayacak.
“Antosiyaninler hem bitki hem insan sağlığı için önemli”
Proje yürütücüsü Arş. Gör. Dr. Bayram Ali Yerlikaya, antosiyaninlerin bitkilerde mor, kırmızı ve mavi renklenmeden sorumlu doğal bileşikler olduğunu ifade etti. Yerlikaya, “Antosiyaninler, bitkilerde stres toleransını artırmanın yanı sıra güçlü antioksidan özellikleriyle insan sağlığı açısından da büyük önem taşıyor. Bu nedenle, domateste antosiyanin birikimini artırmak, hem bilimsel hem de uygulamalı açıdan oldukça değerli bir hedef. Proje sonuçlarının uluslararası hakemli dergilerde yayımlanması ve uluslararası bilimsel konferanslarda sunulması planlanıyor. Böylelikle üniversitemizin tarımsal biyoteknoloji alanındaki uluslararası görünürlüğü ve bilimsel katkısı daha da artacak. Bilimsel üretkenlikleriyle önemli bir başarıya imza atan proje ekibini tebrik ediyor, araştırma çalışmalarında başarılarının devamını diliyoruz” dedi.
