Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Zekeriya Çoştu, “Araştırma ve Geliştirme (AR-GE) için ayırdığımız bütçenin 20 yıl önce 1.5 milyar dolar seviyesinde olduğunu belirtirken, bugün bu rakamın 16-17 milyar dolara ulaştığını ifade etti.
Türkiye’nin ulusal yapay zeka ekosistemini güçlendirmek ve Avrupa ile iş birliğini artırmak amacıyla ODTÜ CoZone’da “Stratejiden Uygulamaya: BSC Yapay Zeka Fabrikası” etkinliği gerçekleştirildi. Etkinliğe Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Çoştu, TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Orhan Aydın, ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Ahmet Yozgatlıgil ile bakanlığın genel müdürleri ve Barselona Süper Bilgisayar Merkezi (BSC) yetkilileri katıldı. Program, açılış konuşmalarıyla başladı ve ardından çeşitli oturumlarla devam etti.
Teknoloji ekosisteminin 25 yıl öncesine nazaran bugün dünya ile rekabet edebilen, dikkat çeken ürünler geliştiren bir seviyeye ulaştığını vurgulayan Çoştu, “AR-GE ekosistemimiz önemli yatırımlarla büyük bir gelişim gösterdi. 20 yıl önce AR-GE için ayırdığımız kaynak 1.5 milyar dolarken, bugün 16-17 milyar dolara ulaştı. Milli gelirimizden bu alana ayırdığımız pay ile İtalya ve İspanya gibi gelişmiş ülkeler seviyesine geldik ve hatta onları geride bırakmaya başladık. Araştırmacı insan kaynağımız, bu dönemde yaklaşık 10 kat artarak 300 binlere ulaştı. Küçük bir ülke düzeyinde neredeyse bir araştırmacı insan kaynağına sahibiz. Özel sektör AR-GE merkezlerimizin sayısı 1,600’e ulaşırken, birçok başarılı start-up ve nitelikli araştırmalar yapan araştırmacılarımız ile birlikte önemli bir kapasiteyi inşa ettik” şeklinde konuştu.
Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Çoştu, Türkiye’nin hesaplama altyapısının çok büyük bir potansiyele sahip olduğunu belirterek, “Bu alana uçtan uca bütüncül bir yaklaşım sergilememiz gerekiyor. Bulut bilişim altyapıları ile kuantum hesaplama gibi geniş bir ürün yelpazesine ve imkan çeşitliliğine yönelik adımlar atmalıyız. Türkiye’nin halihazırda yaklaşık 250 megavatlık bir veri merkezi altyapısına sahip olduğunu söyleyebiliriz. 2030 yılına geldiğimizde bu kapasitenin 1 gigavat seviyesine, yani yaklaşık 4 katına çıkmasını bekliyoruz. Önümüzdeki 4-5 yıl içerisinde yaklaşık 10 milyar dolarlık bir yatırım gerçekleştirilmesi gerekiyor. Bunun başarılabileceğine inanıyoruz. HİT-30 programı, Türkiye’nin tarihindeki en yüksek bütçeli yatırım teşvik programıdır. 2030 yılına kadar 30 milyar dolarlık teşvik ile öncelikli teknoloji alanlarında yatırımları ülkemize kazandırmayı hedefliyoruz. Önümüzdeki günlerde veri merkezleri, yapay zeka işlem altyapıları ve kuantum hesaplama altyapıları için yeni çağrılar yapmayı planlıyoruz. 3 milyar dolarlık bir destek bütçesi ile 2030 yılına geldiğimizde ifade ettiğim hedefleri gerçekleştirmiş bir ülke olmayı hedefliyoruz” dedi.
Yeni ihtiyaçların ortaya çıktığını belirten Çoştu, yapay zeka eklentisiyle MareNostrum5’in gelişen talepleri karşılayacak şekilde güncelleneceğini ve gelecek yılın ilk yarısında yapay zeka faktörünün ekosisteme entegre edilmesinin planlandığını aktardı. Çoştu, MareNostrum5 ve EuroHPC inisiyatifi sayesinde ekosistemin altyapılara erişim sağladığını, 100’den fazla girişimin bu imkanlardan ücretsiz faydalanabileceğini ve bunun maddi değerinin 30 ila 50 milyon dolar seviyesinde olduğunu ifade etti. Bu sayede büyük bir kaynağın ekosistemin hizmetine sunulmuş olacağını vurguladı.
TÜBİTAK Başkanı Aydın, yapay zekanın dünya çapında gündemde olduğunu ve ekonomileri doğrudan etkilediğini belirtirken, birçok ülkenin bu alana büyük yatırımlar yaptığını belirtti. Türkiye olarak son yıllarda altyapıya ciddi yatırımlar gerçekleştirdiklerini ifade eden Aydın, “TÜBİTAK bünyesinde Türk Ulusal Bilim e-Altyapısı olarak bilinen TRUBA ile genel amaçlı ve genişletilmiş ihtiyaçlar için ARF ve ARF-ACC altyapılarını oluşturduk. Ayrıca, Avrupa Birliği’nin başlattığı Avrupa Süper Birleşim Ekosistemine, EuropHPC’ye katıldık. Bu alandaki çağrılar, ihtiyaç duyulan altyapıyı sağlamak için farklı dönemlerde açılmaktadır. Uzaktan erişim sağlanan bilgisayarlara ve TÜBİTAK ULAKBİM bünyesindeki süper bilgisayarlara erişim imkanı sunarak yapay zeka dönüşüm ihtiyaçlarını karşılamaya çalışıyoruz. Son yıllarda, yapay zekaya artan ilgi ile birlikte tarım, sağlık ve dijital dönüşüm gibi çeşitli sektörlere destek vermekteyiz. Bu destekler ile firmaların insan kaynağını güçlendirmeleri ve dönüşüm süreçlerini başarılı bir şekilde gerçekleştirmeleri sağlanmaktadır” dedi.
