Akdeniz Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Ahmet Yılmaz Çoban, verem araştırmalarındaki bilimsel çalışmaları ile dünya sıralamasında öne çıktığını açıkladı. Çoban, çok ilaca dirençli ve yaygın ilaç dirençli tüberküloz türlerinin artış gösterdiğine dikkat çekerek, “Tanıda yaşanan gecikmeler, yeni ilaçlara karşı direnç gelişimi ve bazı bölgelerde sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan zorluklar, mücadelemizi güçleştirmektedir” ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. Ahmet Yılmaz Çoban, Mycobacterium tuberculosis bakterisi üzerine yaptığı bilimsel çalışmalarla uluslararası akademik etki sıralamasında önemli bir başarı elde etti. Bilim insanlarının yayınları, çalışmalarına yapılan atıflar ve akademik etkileri değerlendiren ScholarGPS tarafından yayımlanan sıralamada, Çoban, Mycobacterium tuberculosis alanında yaşam boyu etki kategorisinde dünya genelinde 104’üncü sırada yer aldı. Aynı alandaki son 5 yıllık bilimsel çalışmaların değerlendirildiği kategoride ise dünya 87’ncisi oldu.
Prof. Dr. Çoban, tüberkülozun dünya genelinde enfeksiyon hastalıklarına bağlı ölümlerin en önemli nedenlerinden biri olmaya devam ettiğini vurgulayarak, “Çalışmalarımız, verem hastalığının etkeni olan Mycobacterium tuberculosis için yeni tanı ve ilaç duyarlılık yöntemlerinin geliştirilmesi, antitüberküloz ilaçların etkinliğinin değerlendirilmesi ve yeni tedavi yaklaşımlarının araştırılması üzerine yoğunlaşmaktadır. Özellikle ilaç dirençli tüberkülozun erken ve doğru tanılanmasına yönelik yöntem geliştirme çalışmaları yürütüyoruz” dedi.
Araştırma, tanı ve eğitim faaliyetlerini bir arada buluşturmak amacıyla Akdeniz Üniversitesi bünyesinde önemli bir altyapı oluşturduklarını belirten Çoban, “2019 yılında Akdeniz Üniversitesi’nde Verem Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi’ni kurarak, bu çalışmaları daha ileriye taşımak için önemli bir zemin hazırladık” şeklinde konuştu.
Çoban, mikobakterilerin laboratuvar ortamında çoğaltılması için geliştirdikleri özgün bir besiyeri olduğunu ve bu çalışmanın uluslararası patentle korunduğunu aktardı. “Geliştirdiğimiz AYC.2.1. broth ve AYC.2.2. agar gibi yenilikçi ürünlerle, temel bilim araştırmalarını uygulamaya dönüştürmeyi amaçlıyoruz. Amacımız, laboratuvar bulgularını klinik uygulamalara aktararak tüberkülozun tanı ve tedavisine katkı sağlamak ve bu alandaki uluslararası bilgi birikimine yeni veriler kazandırmaktır” dedi.
Prof. Dr. Çoban, tüberkülozla mücadelede karşılaşılan en önemli sorunlardan birinin ilaç direnci olduğunu vurgulayarak, “Günümüzde çok ilaca dirençli (MDR-TB) ve yaygın ilaç dirençli (XDR-TB) suşların artışı, tüberkülozla mücadeleyi zorlaştırmaktadır. Ayrıca, tanıda yaşanan gecikmeler ve bazı bölgelerde sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan zorluklar da mücadeleyi güçlendiren faktörlerdir” dedi.
Türkiye’de tüberküloz kontrol programlarının başarılı bir şekilde yürütüldüğünü belirten Çoban, dirençli vakaların erken teşhis edilmesi ve moleküler epidemiyolojik çalışmaların artırılması gerektiğini ifade etti. “Türkiye’de tüberküloz kontrol programları başarılı bir şekilde uygulanmakta; ancak dirençli olguların erken tanısı ve moleküler epidemiyolojik çalışmaların artırılması büyük önem taşımaktadır” dedi.
Uluslararası sıralamada elde ettiği başarıyı kişisel bir kazanım olarak görmediğini dile getiren Çoban, “Bu tür uluslararası sıralamalar elbette memnuniyet verici, fakat benim için asıl önem taşıyan, sürdürdüğümüz bilimsel çalışmaların uluslararası düzeyde görünürlük kazanmış olmasıdır. Bu başarı, yalnızca benim değil; ekip arkadaşlarımın, öğrencilerimin ve Akdeniz Üniversitesi’nin ortak bir ürünüdür” şeklinde belirtti.
Çoban, sıralamaları bir hedef değil, daha nitelikli araştırmalar üretmek için bir motivasyon kaynağı olarak değerlendirdiğini ifade etti. “Bilimde en değerli sıralamanın, üretilen bilginin insan sağlığına ve topluma sağladığı katkı olduğuna inanıyorum. Bu nedenle çalışmalarımıza aynı azim ve sorumlulukla devam edeceğiz” dedi.
