Türkiye’de inşaat sektöründe devrim niteliğinde bir teknoloji geliştirildi. Artık bir ev inşa etmek için ne usta gerekecek ne de aylar süren şantiye trafiği. 3D beton yazıcılar sayesinde modern ve dayanıklı bir ev, yalnızca birkaç gün içinde tamamlanabilecek.
Bursa Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü ve Jet Robotik Mühendislik iş birliği ile geliştirilen 3D beton yazıcılar, yerli karışımlar sayesinde betonun çok daha hızlı donmasını sağlıyor. Bu sistem ile 300 metrekarelik betonarme bir ev, sadece bir hafta içinde inşa edilebiliyor. Jet Robotik Otomasyon Direktörü Arda Bayur’un geliştirdiği sistemde, bilgisayar ortamında hazırlanan 3 boyutlu proje, tüm detaylarıyla onaylandıktan sonra makineye yükleniyor. Uludağ Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Ar-Ge ekibi tarafından özel olarak hazırlanan karışım, katman katman dökülerek inşa ediliyor. Nozul, milimetrik hassasiyetle hareket ederken tüm süreç bilgisayar tarafından kontrol ediliyor. 150 metrekare büyüklüğündeki tek katlı yapının iç ve dış duvarları yalnızca 2-3 günde tamamlanabiliyor. Bu süreçte şantiyede tek bir usta bile yer almıyor; 2-3 kişilik bir teknik ekip sistemi kontrol ediyor. Böylece maliyetler düşerken, hata payı da neredeyse sıfıra iniyor. 3D beton yazıcının sağladığı avantajlar arasında sıva işçiliğinin gereksiz hale gelmesi de bulunuyor; duvar yüzeyleri makineden çıktığı gibi düzgün oluyor. Elektrik ve su tesisatları da duvar içine kolayca entegre edilebiliyor. Çift katmanlı yapı sayesinde izolasyon malzemeleri, elektrik ve su tesisatları kolayca yerleştirilebiliyor. Bu teknoloji yalnızca ev inşasında değil, bank, merdiven, masa, süs havuzu gibi şehir mobilyası tasarımlarında da kullanılabiliyor.
Jet Robotik ekibinin, 10, 20 ve hatta 30 katlı binalar için farklı metotlarla döküm yapabilme üzerine Ar-Ge çalışmaları devam ediyor. Bu aşamada devlet üniversiteleri ile ortak projeler yürütüldüğünü ifade eden Arda Bayur, “Uzun yıllardır 3D beton yazıcılar üzerinde çalışıyoruz. Son iki yıldır çift komponentli sistemlerle bunu daha ileri bir düzeye taşıdık. Harcın içerisine yüksek basınç ve düşük debi ile enjekte ettiğimiz katalizör sayesinde harcı hızlı bir şekilde ayakta durabilir hale getiriyoruz. Geliştirdiğimiz yazılım sayesinde yaklaşık bir günlük eğitimle bir operatör bu makineyi rahatlıkla kullanabilir. Bu hızlı üretim süreci, maliyetleri de olumlu yönde etkiliyor. Dünya genelinde hem konvansiyonel hem de 3D yazıcılarla üretilen binalardaki ton başına harç maliyeti yaklaşık 150 ile 300 dolar arasında değişirken, biz bu maliyeti Uludağ Üniversitesi’ndeki hocalarımızla yaptığımız çalışmalarla 70-80 dolara düşürebildik” dedi.
Projenin en büyük Ar-Ge ortağı olan Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Mardani, geliştirdikleri proje sayesinde 24 saat içinde 200 metrekarelik alanı yazdırma imkanı sunduklarını belirtti. Mardani, asıl hedeflerinin deprem sonrası barınma ihtiyacını hızlı bir şekilde karşılamak olduğunu ifade etti. “Örnek olarak, 24 saat içinde 200 metrekarelik bir alanı yazdırıp kullanıma sunabiliyoruz. Bu teknoloji ile askeri binalar, deniz ekosistemini geliştirmek için resifler ve kent mobilyaları gibi birçok başarılı projeler yapabiliyoruz. Bu proje, geleneksel beton üretimine alternatif değil, daha hızlı, ekonomik ve ekolojik faydaları ile stratejik bir ortak diyebiliriz” şeklinde konuştu.
3D yazıcılı beton teknolojisinin 2000’li yıllarda ortaya çıktığını hatırlatan Mardani, teknolojinin hızla geliştiğini vurguladı. “Günümüzde Çin’de 5 katlı binalar inşa edilebiliyor. Avrupa ve Amerika’da köprüler ve çeşitli barınaklarla altyapı ihtiyaçları karşılanıyor. Türkiye’de ise deprem sonrası birkaç kentte pilot uygulamalar başarılı bir şekilde başlamış durumda. Ancak belediyeler tarafından yaygın bir şekilde kullanılarak beton kent mobilyaları üretilmektedir. Bizim de belediyelerle ortak projelerimiz devam ediyor” dedi.
Prof. Dr. Ali Mardani, 3D beton yazıcı teknolojisinin avantajlarını da dile getirerek, bu yöntemde kalıba ihtiyaç olmadığını, inşaat üretim giderlerinin yüzde 35’inin kalıp giderlerinden oluştuğunu belirtti. Mardani, “İşçi sayısı azaldığı için iş kazası riski de düşüyor. Ekip olarak dünya genelinde yapılan uygulamaları sıklıkla takip ediyoruz. Bu teknoloji ilk ortaya çıktığında çimento tüketimi yüksek olduğu için sera gazı salınımı açısından olumsuz etkiler yaratıyordu. Ancak yürüttüğüm projelerde, ekibimizdeki kimya hocamızın laboratuvarında geliştirdiğimiz katkı sayesinde çimento üretimindeki sera gazı salınımını yüzde 42 oranında azalttık. Krom 6’yı krom 3’e indirdik ve bu katkı ile daha ekonomik ve ekolojik bir ürün ortaya koyduk” ifadelerini kullandı. Ayrıca, 2026 yılında gerekli mevzuatların çözülmesi ile Türkiye’de çok katlı binaların bu sistemle inşa edilebileceği öngörülüyor. Uludağ Üniversitesi olarak farklı akademisyenlerle iş birliği yaparak 3D beton üretimine başladıklarını ve betonun katılaşma süresini kendilerinin kontrol edebildiğini sözlerine ekledi.
