Birleşmiş Milletler’in (BM) Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından 2017 yılında Srebrenitsa soykırımından dolayı ömür boyu hapis cezasına çarptırılan eski Sırp General Ratko Mladiç, hayatını kaybetti. Ailesi, Mladiç’in ölümünü Sırp basınına doğruladı. Sırp Cumhuriyeti Ordusu’nun (VRS) savaş dönemindeki Genelkurmay Başkanı olan Mladiç, 1995’te binlerce Boşnak Müslüman’ın sistematik olarak katledildiği Srebrenitsa soykırımı ile 1992-95 yılları arasında işlenen diğer savaş suçları, Saraybosna’da sivillere yönelik saldırılar, terör faaliyetleri, cinayetler ve Srebrenitsa’daki sivillerin zorla yerlerinden edilmesi sırasında gerçekleştirilen insanlık dışı muameleler ve Boşnaklar ile Hırvatlara yönelik zulümlerden suçlu bulunmuştu.
BM tarafından güvenli bölge olarak ilan edilen Srebrenitsa, 1995 yılı Temmuz ayında Sırp güçleri tarafından işgal edildi. Mladiç, burada “Türklerden intikam almanın zamanı geldi” şeklindeki ifadeleriyle tanınır hale geldi. İşlediği vahşetler nedeniyle dünya genelinde “Bosna kasabı” olarak anılan Mladiç, Srebrenitsa’da 8 binden fazla erkek ve çocuğun katledilmesinden doğrudan sorumlu tutulmuştu.
Yaklaşık 12 bin kişinin yaşamını yitirdiği 44 ay süren Saraybosna kuşatmasında da baş sorumlu olarak öne çıkan Mladiç, kuşatma sırasında “Velesici” ve “Pofalici” isimli semtlerin hedef alınmasına dair verdiği “Velesici ve Pofalici’yi vurun, orada fazla Sırp yaşamıyor” emriyle hafızalarda yer etmiştir. Bu emre dair kayıt, Lahey’deki uluslararası mahkemede aleyhinde sunulan deliller arasında yer alıyordu. Mladiç, savaş sırasında Saraybosna’da işlediği suçlarla övündüğü bir konuşmasında ise, “Saraybosna’nın yakınlarından her geçtiğimde oraya uğrayıp yol üzerinde birini öldürüyorum. Türklerin üstesinden geliyorum. Onları kim takar” demişti.
Serbest bırakılmasına ilişkin talepler, Lahey tarafından reddedilmişti
Uzun yıllardır sağlık sorunları yaşayan Mladiç için ailesi, Sırbistan ve Bosna Hersek’teki Sırp yetkililer, eski generalin son günlerini geçirmesi ve tedavi edilmesi amacıyla Sırbistan’ın başkenti Belgrad’a nakledilmesi için yoğun çaba sarf etmeye çalışıyordu. Son bir buçuk yıldır yatağa bağımlı olan Mladiç’in serbest bırakılmasına ilişkin talepler, Lahey’deki Uluslararası Ceza Mahkemeleri Rezidüel Mekanizması tarafından reddedilmişti.
Bosna’daki savaş sırasında Mladiç’in emriyle gerçekleştirilen dehşet verici suçlara dair tüm delillere ve eski Sırp askeri yetkililerin itiraflarına rağmen, Sırbistan ve Bosna Hersek’teki Sırp Cumhuriyeti entitesinde hala birçok kişi tarafından kahraman olarak görülen Mladiç, savaşın sona ermesinin ardından yaklaşık 15 yıl boyunca saklanarak cezai sorumluluktan kaçmıştı.
Mladiç, 2011 yılında Sırbistan’ın Zrenjanin kenti yakınlarındaki Lazarevo köyünde yakalanarak Lahey’deki uluslararası mahkemeye teslim edilmiştir.
1942 doğumlu olan Mladiç, 1992 yılı Mayıs ayında Sırp Cumhuriyeti Ordusu Genelkurmay Başkanı olarak atanmış ve bu görevde 1996 yılına kadar kalmıştır.
Mladiç, Eski Yugoslavya Ceza Mahkemesi tarafından 22 Kasım 2017 tarihinde soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçları nedeniyle ömür boyu hapis cezasına çarptırılmıştır. Uluslararası Ceza Mahkemeleri Rezidüel Mekanizması’nın Temyiz Dairesi, 2021 yılında mahkumiyet kararını ve müebbet hapis cezasını onaylamıştır.
İbrahim Aydoğan
