Alanya Belediyesi’nin öncülüğünde gerçekleştirilen bir toplantıda, kıyılardaki mikroplastik kirliliğine ilişkin bilimsel araştırmanın bulguları kamuoyuyla paylaşıldı. Araştırmada, kıyılardaki mikroplastiklerin büyük bir kısmının plastik geri dönüşüm tesislerinden kaynaklandığı ifade edilirken, yetkililer acil önlem alınması gerektiğinin altını çizdi.
Alanya Belediye Başkanı Osman Tarık Özçelik, yaz sezonunda Alanya sahillerinde denize giren yerli ve yabancı turistleri rahatsız eden yoğun mikroplastik kirliliğinin kaynağını belirlemek amacıyla bir çalışma başlattıklarını açıkladı. Özçelik, yaptıkları gözlemler neticesinde kirliliğin plastik geri dönüşüm tesislerinden kaynaklandığına dair şüpheler taşıdıklarını ve bu durumu bilimsel olarak kanıtlamak için uzman araştırmacılarla iş birliği yaptıklarını belirtti.
“Bilimsel raporu kamuoyuyla paylaşıyoruz”
Hazırlanan raporun yalnızca Alanya’yı değil, tüm Akdeniz kıyılarını etkileyen ulusal bir çevre sorunu olduğunu vurgulayan Başkan Özçelik, “Alanya denizlerinde denize giren insanları aşırı derecede rahatsız edecek miktarda mikroplastik vardı. Bunun kaynağını araştırdığımızda geri dönüşüm tesislerinden kaynaklandığını gördük. Ancak bunu bilimsel verilerle ortaya koyabilmek için üniversitemizle ortak çalışma yaptık. Bugün elde edilen bilimsel raporu hem Alanya basını hem de ulusal basınla paylaşıyoruz. Hedefimiz siyaset yapmak değil, tamamen çevresel bir soruna dikkat çekmek,” dedi.
Türkiye’nin turizm gelirinin büyük bir kısmının Akdeniz kıyılarından sağlandığını hatırlatan Özçelik, kirliliğin devam etmesi durumunda turizmin ciddi zarar göreceğini ifade etti. 2025 yılında Türkiye’nin yaklaşık 60 milyar dolar turizm geliri elde etmesini beklediklerini söyleyen Özçelik, Antalya’nın bu gelirden yaklaşık 17 milyar dolar pay alacağını belirtti. Bu yıl turistlerden yoğun şikayetler aldıklarını dile getiren Özçelik, “Eğer bu kirlilik sürerse Akdeniz çanağı tercih edilmeyebilir. Biz otellerimizin huzurevine dönüşmesini istemiyoruz. Bu nedenle Mersin ve Adana bölgesindeki plastik geri dönüşüm tesislerinin sıkı denetim altında tutulmasını ve denizlere mikroplastik ulaşmaması için gerekli önlemlerin alınmasını talep ediyoruz. Alanya olarak bu konuda bir farkındalık hareketi başlatıyoruz,” dedi.
“Kirlilik Fethiye’ye kadar ulaştı”
Toplantıda, Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi ve İstanbul Politikalar Merkezi Sabancı Üniversitesi Araştırmacısı Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, mikroplastik kirliliğinin uzun süredir takip edildiğini söyledi. Mart ayından itibaren Adana kıyılarından başlayarak Kemer ve Fethiye’ye kadar uzanan bölgede yoğun mikroplastik şikayetleri aldıklarını belirten Gündoğdu, “Daha önce Adana ve Mersin’deki plastik geri dönüşüm tesislerinden kaynaklanan kaçak deşarjlar nedeniyle oluşan mikroplastik kirliliğini biliyorduk. Bu yıl, kış ve ilkbaharda yaşanan yoğun yağışlar, hem kaçak deşarjları hem de yasa dışı dökülen plastik atıkları denize taşıdı. Akıntılar sayesinde bu kirlilik artık yalnızca Adana ve Mersin’de değil, Alanya, Kemer ve Fethiye kıyılarında da görülmeye başladı,” dedi.
“Bazı bölgelerde Akdeniz ortalamasının 65 katı”
Alanya Belediyesi’nin talebi doğrultusunda dört gün süren saha çalışması gerçekleştirdiklerini ifade eden Gündoğdu, dört farklı kıyı noktası ile iki arıtma tesisi çıkışından örnek aldıklarını belirtti. Analizler sonucunda mikroplastiklerin büyük bir kısmının plastik geri dönüşüm tesislerinde parçalanan plastiklerden kaynaklandığını tespit ettiklerini kaydeden Gündoğdu, “Bazı örnekleme noktalarında mikroplastiklerin yüzde 60 ila yüzde 93’ünün geri dönüşüm tesislerinden kaynaklandığını gördük. Bazı bölgelerde ölçülen değerler, Akdeniz’deki mevcut mikroplastik seviyelerinin 60-65 kat üzerine çıkmış durumda. Bu oldukça ciddi ve endişe verici bir tablo,” dedi.
“Plastik atık ithalatı durdurulmalı”
Prof. Dr. Gündoğdu, mikroplastik kirliliğinin temel nedenlerinden birinin plastik atık ithalatı olduğunu vurgulayarak, “Türkiye’nin zaten belediyeler tarafından toplanan yaklaşık 3,3 milyon ton plastik atığı var. Bu tesisler ham madde ihtiyacını buradan karşılayabilir. Başka ülkelerin plastik atıklarına ihtiyacımız yok. Plastik atık ithalatı bu kirliliği besliyor. Bunun yanında geri dönüşüm tesislerine ‘sıfır mikroplastik deşarjı’ standardı getirilmeli ve çıkış suları sürekli denetlenmeli,” değerlendirmesinde bulundu.
“Turizm ve deniz yaşamı tehdit altında”
Mikroplastiklerin yalnızca turizmi değil, deniz ekosistemini de tehdit ettiğini vurgulayan Gündoğdu, Akdeniz’deki canlı yaşamının ciddi risk altında olduğunu söyledi. Yaklaşan COP31 İklim Zirvesi’nin ana temalarından birinin “sıfır atık” olduğunu hatırlatan Gündoğdu, “Sıfır atığın konuşulduğu bir dönemde Akdeniz kıyılarının mikroplastik kirliliğiyle gündeme gelmesi, ne Türkiye’ye ne de bölgemize yakışıyor. Yetkililerin bu konuya hassasiyetle yaklaşmasını bekliyoruz,” dedi.
“Saatte milyarlarca mikroplastik denize ulaşıyor”
Kaçak deşarjların boyutuna ilişkin bilgi veren Gündoğdu, yaptıkları ölçümlerde yalnızca tek bir kanaldan saatte yaklaşık 1,5 ila 2 milyar mikroplastik parçacığının Akdeniz’e taşındığını belirtti. Yaklaşık 20 benzer kanal bulunduğunu ifade eden Gündoğdu, “Bu da yalnızca bin litre suda saatte yaklaşık 20-25 milyar mikroplastik denize ulaşması anlamına geliyor. Gerçek miktarın ise yaptığımız hesaplamaların çok daha üzerinde olduğunu düşünüyoruz. Seyhan Nehri ve bağlantılı kanallar aracılığıyla taşınan bu kirliliğin acilen önlenmesi gerekiyor,” dedi.
Toplantının sonunda Alanya Belediye Başkanı ve toplantıya katılan Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, katılımcıların sorularını yanıtladı.
