Osmanlı İmparatorluğu’nun Balkanlar’ı kaybetmesinin ardından Müslüman Boşnakların maruz kaldığı acı katliamlardan biri olan Srebrenitsa Soykırımı’nın 31. yıl dönümünde, kimlik tespitleri tamamlanan ve ailelerinden onay alınan 10 kurban, Potoçari Anıt Mezarlığı’nda defnedildi. Törene, Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı Denis Becirovic, konseyin Hırvat üyesi Zeljko Komsic, Bosna Hersek Yüksek Temsilci Vekili Louis J. Crishock, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Bosna Hersek İslam Birliği Riyaseti Reisü’l-uleması Husein Efendi Kavazovic ile bölge ülkelerinden bakanlar, dini temsilciler, çok sayıda yetkili, din adamı, sivil toplum temsilcisi ve vatandaş katıldı. Katliamın gerçekleştiği eski akümülatör fabrikasında anma programı düzenlendi. Törende konuşan Becirovic, ”Bugün soykırımın 10 kurbanını daha ebedi istirahatgahlarına uğurluyoruz. Srebrenitsa, tüm insanlık için bir uyarıdır. Bu, yalnızca Bosna Hersek’in değil, tüm insanlığın yarasıdır” dedi.
Erdoğan’ın mesajı da okundu
Anma etkinliğinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın mesajı, Türkiye’yi temsil eden Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş tarafından iletildi. Erdoğan, mesajında Gazze’de yaşanan insanlık suçlarının, uluslararası toplumun Srebrenitsa’dan gerekli dersleri çıkaramadığını gösterdiğini vurguladı. Srebrenitsa’nın insanlık tarihindeki utanç verici lekesi olarak kalacağını belirten Erdoğan, Türkiye’nin daha adil bir dünya için çabalarını sürdüreceğini ifade etti.
“Bizi aldattılar. Bize ihanet ettiler”
Programda, Srebrenitsa annelerinden Kada Hotic, soykırımın Sırbistan’dan emir alan Hristiyan komşuları tarafından gerçekleştirildiğini anlattı. Hotic, “Sahip oldukları tüm imkanlarla bize saldırdılar. Öncesinde elimizdeki tüm şahsi silahları, av tüfeklerini toplamışlardı. Tamamen savunmasız kaldık. İnsanları kurşuna dizmeden önce Boşnak evlerini ateşe verdiler. Ben 9 geceyi ormanda geçirdim” dedi. Kuşatma sırasında tüm dünyadan izole edildiklerini belirten Hotic, “Her tepede Sırp Çetnik güçlerinin mevzileri vardı. Bizi uçaklarla da bombaladılar” diye ekledi. Annelerin, parçalanan çocuklarının naaşlarını sokaklardan toplayarak ormanlara defnetmek zorunda kaldığını ve daha sonra alana toplandıklarını ifade eden Hotic, “Bize megafonlarla çağırdılar ve hayatımızın garanti altında olduğunu söylediler. Bizi aldattılar. Bize ihanet ettiler” şeklinde konuştu.
Bu yıl on şehit daha toprağa verildi
Anma töreninin ardından kimlik tespitleri tamamlanan ve yakınlarının definlerine onay verdiği 10 soykırım kurbanı için toplu cenaze namazı kılındı. Şehitler, Reisü’l-ulema Husein Efendi Kavazoviç’in kıldırdığı cenaze namazının ardından toprağa verildi.
Soykırımın 31. yıl dönümünde toprağa verilen şehitlerin isimleri şöyle sıralandı:
1975 doğumlu Zaim oğlu Senad Jusic. 20 yaşındayken öldürüldü. 1995 yılında Bratunac bölgesinde kayboldu ve kalıntılarına 2022 yılında ulaşıldı.
1973 doğumlu Ramiz oğlu Muriz Barakovic. 22 yaşındayken öldürüldü. 1995 yazında Zeleni Jadar bölgesinde kayboldu ve kalıntıları 2005 yılında bulundu. Kardeşi Enver daha önce toprağa verilmişti.
1973 doğumlu Edhem oğlu Hamed Music. 22 yaşındayken öldürüldü. 1995 yazında Baljkovica yakınlarında hayatını kaybetti ve kalıntılarına 1997 yılında ulaşıldı.
1965 doğumlu Semso oğlu Ramo Alic. 30 yaşındayken öldürüldü. 1995 yılında Bratunac’ta hayatını kaybetti ve kalıntılarının bir kısmına 2001, diğer kısmına ise 2014 yılında ulaşıldı.
1963 doğumlu Osman oğlu Muhidin Osmanovic. 32 yaşındayken öldürüldü. 1995 yazında Vlasenica’da kayboldu ve kalıntılarına 2008 yılında ulaşıldı.
1963 doğumlu Rahman oğlu Huso Cerimovic. 32 yaşındayken öldürüldü. 1995 yazında Zvornik’te kayboldu ve kalıntılarına 2008 yılında ulaşıldı.
1957 doğumlu Suljo oğlu Nuko Nukic. 38 yaşındayken öldürüldü. 1995 yazında Vlasenica’da kayboldu ve kalıntılarına 2002 yılında ulaşıldı.
1954 doğumlu Alija oğlu Ahmet Guster. 41 yaşındayken öldürüldü. Vlasenica bölgesinde kayboldu ve kalıntılarına 1997 yılında ulaşıldı.
1953 doğumlu Omer oğlu Asim Kunic. 42 yaşındayken öldürüldü. Zvornik bölgesinde hayatını kaybetti ve kalıntılarına 2006 yılında ulaşıldı.
1939 doğumlu Mustafa oğlu Ramo Dautovic. 56 yaşındayken öldürüldü. Zvornik bölgesinde kayboldu ve kalıntılarına 2001 yılında ulaşıldı.
Srebrenitsa’da ne oldu?
Stratejik konumu ve sahip olduğu madenler nedeniyle savaş sırasında işgalcilerin hedefi haline gelen Srebrenitsa, Bosnalı Sırp güçleri tarafından kuşatma altına alınmış, halk ağır bombardımanlar ve soykırıma maruz bırakılmıştır. Bosna’nın doğusunda, tüm imkansızlıklara rağmen güçlü bir direniş gösteren Müslüman Boşnakların, Sırbistan ve Karadağ’dan gelen yoğun milis ve ağır silah destekleriyle kaybettiği bölgelerdeki katliamlardan kaçan mültecilerle dolmuştu. BM tarafından “güvenli bölge” ilan edilen Srebrenitsa, 11 Temmuz 1995’te Bosnalı Sırp komutan Ratko Mladiç komutasındaki Sırp güçlerinin kontrolüne geçti. On binlerce sivil, BM’nin Hollanda taburunun bulunduğu Potoçari’deki üsse sığınırken, yaklaşık 10-15 bin Boşnak orman yoluyla Bosna Hersek güçlerinin kontrolündeki bölgeye ulaşmaya çalıştı. Şehrin düşmesiyle birlikte, Hollanda taburu sivillerin tahliyesine izin vermiş, Sırp güçleri kadın, çocuk ve yaşlıları erkeklerden ayırarak otobüslerle bölgeden çıkarmıştı. Esir tutulan 8 bin 372 Müslüman erkek ise toplu infazlarla öldürülmüştü.
