Son zamanlarda çölyak hastaları ve gluten hassasiyeti bulunan kişiler için özel olarak üretilen ekmek ve benzeri gıdalar, sağlıklı bireylerin de beslenme düzenlerinde yer bulmaya başladı. Medicana Sağlık Grubu Beslenme ve Diyet Bölümü’nden Uzm. Dyt. Mısra Aydın, bu konu hakkında yaptığı açıklamada, “Sağlıklı bireyler için glutensiz diyet, gereksiz kısıtlamalara ve dengesizliğe yol açabilir. Unutmayın; önemli olan gluteni tamamen kesmek değil, beslenme kalitesini genel olarak iyileştirmektir.” ifadelerini kullandı.
Hem sağlıklı beslenmek isteyenler hem de kilo vermek için diyet uygulayan bireyler, popüler kültürün etkisiyle glutensiz beslenmeye yönelmeye başladı. Gluten hassasiyeti ya da çölyak hastalığı bulunmayan bireylerin glutensiz gıdaları tercih etmesinin doğru olup olmadığı konusunda Medicana International İzmir Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Dyt. Mısra Aydın, “Sağlıklı birey glutensiz beslenmeli mi?” sorusuna yanıt verdi. Glutenin buğday, arpa ve çavdarda bulunan bir protein grubu olduğunu belirten Aydın, “Çölyak hastaları için gluten ciddi bir tehdittir. Bu bireylerde gluten, bağışıklık sistemini tetikleyerek ince bağırsak duvarına zarar verir, besin emilimini bozar ve uzun vadede ciddi sağlık sorunlarına yol açar. Çölyak hastalığı kesin tanı konmuş bireyler için ömür boyu glutensiz beslenme zorunludur. Bunun dışında bir de ‘gluten duyarlılığı’ dediğimiz durum var; çölyak hastalığı olmayan ancak gluten tükettiklerinde şişkinlik, baş ağrısı, yorgunluk gibi semptomlar yaşayan bireyler. Bu durumun tanısı zordur, çünkü elimizde net bir test yoktur. Tanı, genellikle diğer hastalıklar dışlandıktan sonra konur.” dedi.
Uzm. Dyt. Mısra Aydın, sağlıklı bireylerin glutensiz beslenmesine gerek olmadığını vurguladı ve şunları ekledi: “Yanlış yönlendirilmiş bir diyet, zamanla faydadan çok zarar getirebilir. Gluten içeren tam tahıllar, lif, B vitaminleri, demir ve çinko gibi birçok değerli besin öğesini barındırır. Bu tahılları diyetten çıkarmak, bu besin öğelerinin eksikliğine yol açabilir. Ayrıca, glutensiz ürünlerin büyük kısmı işlenmiş ve düşük besin değerine sahip ürünlerdir. Birçok glutensiz ekmek veya bisküvinin içeriğinde pirinç unu, mısır nişastası gibi lifsiz karbonhidratlar yer alır. Bu da kan şekerinin daha hızlı yükselmesine neden olabilir.”
Kilo vermek amacıyla glutensiz beslenmenin sağlıklı bireylerde bir avantaj sağlamadığını belirten Uzm. Dyt. Mısra Aydın, “Glutensiz beslenen bazı bireylerin kilo verdiği gözlemlenebilir. Ancak bu kilo kaybı glutenin değil, çoğunlukla işlenmiş gıdaların ve rafine karbonhidratların azaltılmasının sonucudur. Yani kişi glutensiz beslendiği için değil, daha az fast food, şekerli gıda ve paketli ürün tükettiği için kilo verir. Benzer şekilde, bazı bireyler glutensiz beslenmeye geçtiklerinde sindirimlerinde rahatlama hissedebilir. Ancak bu durumun nedeni gluten değil, irritan gıdaların genel olarak azaltılması ya da psikolojik etkiler olabilir. Bilimsel olarak, çölyak hastalığı veya duyarlılığı olmayan bireylerde gluteni kesmenin sindirime doğrudan katkısı olduğuna dair güçlü kanıtlar yoktur.” ifadelerini kullandı.
Glutensiz beslenmenin sağlıklı bireylerde potansiyel risklerine değinen Uzm. Dyt. Mısra Aydın, “Glutensiz beslenmenin potansiyel risklerinden biri de beslenme yetersizlikleridir. Özellikle lif, B12 vitamini, folik asit, demir ve çinko eksiklikleri sık görülür. Ayrıca glutensiz diyet uygulayan birçok kişi, doyurucu alternatifler bulmakta zorlandığı için aşırıya kaçabilir ya da dengesiz beslenebilir. Bu durum da uzun vadede hem bağışıklık sistemini hem de sindirim sistemini olumsuz etkileyebilir. Bazı sporcuların glutensiz diyeti performanslarını artırmak amacıyla tercih ettikleri görülüyor. Ancak bilimsel araştırmalar, glutenin performans üzerinde doğrudan olumlu ya da olumsuz etkisi olduğunu göstermiyor. Performanstaki iyileşme, genellikle daha temiz, dengeli ve düzenli bir beslenme düzenine geçilmesinden kaynaklanıyor. Glutensiz beslenme, doğru kişilere ve doğru şekilde uygulandığında son derece faydalı olabilir. Ancak herkesin kendi bedenini dinlemesi ve moda diyetlere kapılmadan önce mutlaka bir beslenme uzmanına danışması gerekir.” diye konuştu.
