Kocaeli’de yaşayan 48 yaşındaki emekli makine teknisyeni Ender Samsa, babasından miras kalan 12 metrekarelik kömürlükten dönüştürdüğü atölyede, geçmişin izlerini geleceğe taşımaya devam ediyor. Bakır ve pirinç işleyerek, unutulmaya yüz tutmuş tarihi karpit lambalarının üretimini üstlenen Samsa, el emeğiyle yarattığı eserleriyle hem yurt içinden hem de yurt dışından büyük ilgi görüyor.
Derince ilçesinde yaşayan evli ve iki çocuk babası Ender Samsa, emekli makine mühendisi olan babası Gültekin Samsa’nın 20 yıl önce kömürlüğü tamirhaneye çevirdiğini belirtti. Babasının vefatından sonra atölyeyi genişleterek yeni ekipmanlar ekleyen Samsa, dört yıl önce emekli olmasının ardından tüm zamanını bu 12 metrekarelik alana adadı.
Atölyesinde pirinç ve bakır işleyerek antika restorasyonu yapan Samsa, ayrıca sanayide bulmanın zor olduğu parçaları da üretmektedir. Yurt içi ve yurt dışı müşteri kitlesine sahip olan Samsa’nın en dikkat çekici ürünleri arasında, 1800’lü yıllarda aydınlatma amacıyla kullanılan karpit lambaları öne çıkıyor.
Ham pirinç ve pirinç borular kullanarak tamamen el emeğiyle ürettiği bu lambalar, kalsiyum karbür (karpit) taşı ile suyun etkileşiminden ışık üretiyor. Su ve taşın birleşmesiyle açığa çıkan asetilen gazının yüksek ısı ve basınç oluşturması nedeniyle özel bir mühendislik çalışması gerçekleştiren Samsa, lambanın tanklarını 82 bar basınca dayanacak şekilde tasarlayarak güvenli bir şekilde günümüze taşıdığını vurguladı.
“Geçmişini bilmeyen insan gelecekte başarılı olamaz”
Ender Samsa, gençlik döneminde babasının atölyede kendisini yetiştirdiğini ve metal bilgisi ile antika tutkusunu birleştirdiğini ifade etti. “Geçmişteki değerli objeleri gelecek nesillere göstermek istedim; çünkü geçmişini bilmeyen insan gelecekte başarılı olamaz. Bu nedenle atölyemizde hem eski eşyaların restorasyonunu hem de tamirini yapıyoruz” diye ekledi.
“Bunu başarmadan ölmeyeceğim inşallah”
Samsa, atölyeyi kurmaktaki en büyük amacının çocuklarına rol model olmak olduğunu belirterek, Türk insanının neler yapabileceğini göstermeyi hedeflediğini söyledi. “Yüzyıllardır yabancı milletlerin ürettiği eşyaları kullandık. Neden bizim ürettiğimiz bir ürünü dünya tanımasın? Türk insanının istediği zaman neler yapabileceğini dünyaya göstermek istiyorum ve buna inanıyorum. Bunu başarmadan ölmeyeceğim” ifadelerini kullandı.
“Atalarımızın çektiği zorlukları yeni nesillere öğretmek istedim”
Samsa, 1800’lerin ikinci yarısında kullanılmaya başlanan ve 1940’larda elektriğe yenik düşen karpit lambasının tarihine de değinerek, bu lambaların madenlerde, ilk arabalarda ve bisikletlerde aydınlatma amacıyla kullanıldığını hatırlattı. “Aynı zamanda asetilen gazı kaynak sektöründe güçlü bir gaz olarak kullanılıyor” dedi. Bunun yanı sıra “Eski ürünlerin hepsi insana yönelik yapılmış. Arıza yapmıyor. Yıllarca kullanabileceğin tasarımda ve sağlamlıkta ürünler bunlar. Biz de atölyemizde bu geleneği sürdürmeye çalışıyoruz” şeklinde konuştu.
Özel tasarım tanklar 82 bar basınca dayanıklı
Karpit lambasının yapımında ham pirinç ve pirinç boru kullandığını, ürünlerin belli testlerden geçtiğini belirten Samsa, basınca dayanıklılığın önemine dikkat çekti. “Asetilen gazı açığa çıkarken yüksek basınç ve ısı üretiyor. Bu nedenle tankın dayanıklı olması gerekiyor. Biz tankımızın hacmini hesapladık ve bunun yaklaşık 3-4 katına dayanabilecek bir tasarım yaptık” dedi.
“Bu ürünleri dünyaya tanıtmak istiyorum”
Samsa, hedefinin sadece tamiratla sınırlı kalmadığını, el emeği ürünlerini dünya çapında tanıtmak istediğini vurguladı. “Aslında gençlerimizi özendirebilmek için bu tip ilgi çekici ürünlerin yapılması gerekiyor. İlgilerini bu yöne odaklayabilirsek, bu sanatı benden sonra yapabilecek hevesli arkadaşlar yetiştirmek istiyorum” şeklinde değerlendirmelerde bulundu.
Evlerinin küçük bir bölümünü oluşturan atölyede çalışmalarını sürdüren Samsa, “Tamamen el yapımı pirinçten çakmak yaptım. Kendime pirinç pipo yaptım, bu da meraklıların hoşuna gitti. Karpit lambasının yanı sıra başka projelerimiz de var” dedi.
“Amacım, arkamızda üretmeye meraklı bir nesil bırakmak”
Samsa, özel siparişler üzerine de çalıştığını belirterek, yakın zamanda tamamen el işçiliğiyle pirinç çapa ürettiğini söyledi. “Amacımız gençleri özendirmek, arkamızda üretmeye meraklı bir nesil bırakmak” ifadeleri dikkat çekti.
“Rol modelim babamdı”
Atölyenin kuruluş hikayesinden ve babasının kendi üzerindeki etkisinden bahseden Samsa, “Rahmetli babam da emekli makine mühendisiydi. Burası kömürlükken babam burayı tamirhaneye çevirdi. Onun rol modelim olduğunu her zaman söyledim. Şimdi ben de burada onun yadigarını yaşatmaya çalışıyorum” şeklinde sözlerini tamamladı.
