Balıkesir Üniversitesi (BAÜN) akademisyenleri, Türkiye’nin stratejik kaynaklarından biri olan bor madenine yönelik araştırma altyapısının planlanması amacıyla veri temelli ve çok kriterli bir karar destek modeli geliştirdi.
BAÜN Savaştepe Meslek Yüksekokulu’ndan Doç. Dr. Gülşah Çelik Gül ve Balıkesir Meslek Yüksekokulu’ndan Öğr. Gör. Metin Gül tarafından hazırlanan “From resource to innovation: A decision framework for sustainable boron research infrastructure” başlıklı çalışma, uluslararası dergiler arasında en üst düzeyde yer alan Q1 kategorisindeki “Materials & Design” dergisinde yayımlandı.
Doç. Dr. Gülşah Çelik Gül, “Bor araştırmalarında veri temelli karar destek modeli sürdürülebilir ekosisteme katkı sunuyor” dedi.
Çalışma hakkında bilgi veren Doç. Dr. Gül, Balıkesir Üniversitesi’nde gerçekleştirilen araştırmanın, bor madenine yönelik bilimsel çabaların daha etkin ve sürdürülebilir bir çerçevede yürütülmesine olanak tanımak amacıyla akademi, sanayi ve altyapı bileşenlerini bütüncül bir şekilde ele aldıklarını belirtti. Geliştirilen modelin, sürdürülebilir bir araştırma ekosisteminin nasıl oluşturulabileceğine dair kapsamlı bir karar destek yapısı sunduğunu ifade etti.
Doç. Dr. Gül, Türkiye’de bor maden yataklarının bulunduğu bölgelerdeki dört üniversitenin bor araştırmaları açısından performanslarının belirlenmesi için çok kriterli karar verme yöntemlerine dayalı detaylı bir analiz gerçekleştirdiklerini söyledi. Akademik kapasite, araştırma altyapısı, sanayi iş birliği, ulaşım ve lojistik erişilebilirlik ile çevresel faktörler gibi toplam 18 alt kriter ve 4 ana kriterin değerlendirildiğini kaydetti. Elde edilen verilerin Entropi, Bulanık AHP ve hibrit ağırlıklandırma yaklaşımları ile analiz edildiğini ifade etti.
Çalışmanın önemli bir özelliği, farklı yöntem ve ağırlıklandırma senaryoları arasında yüksek düzeyde uyum sağlayan, istikrarlı ve güvenilir sonuçlar üreten bir karar çerçevesinin geliştirilmesi oldu. Araştırmacılar, yapılan istatistiksel analizlerde yöntemler arasında güçlü bir tutarlılık tespit edildiğini ve elde edilen sonuçların yüksek güvenilirliğe sahip olduğunu belirtti.
Elde edilen bulgulara göre, Balıkesir Üniversitesi tüm değerlendirme senaryolarında en uygun alternatif olarak belirlendi. Diğer üniversiteler ise sırasıyla Uludağ Üniversitesi, Anadolu Üniversitesi ve Dumlupınar Üniversitesi olarak sıralandı. Bu sonucun, Balıkesir’in bor rezervlerine yakınlığı, akademik altyapısı ve sanayi ile etkileşim potansiyeli gibi çok sayıda avantajının bir yansıması olduğu vurgulandı.
Çalışmanın Türkiye’nin bor kaynaklarını daha yüksek katma değerli ürünlere dönüştürme hedefi doğrultusunda, araştırma altyapılarının bilimsel, şeffaf ve veri temelli yaklaşımlarla planlanmasına katkı sağladığı ifade edildi. Ayrıca, geliştirilen modelin yalnızca bor alanıyla sınırlı kalmayıp, farklı stratejik sektörlerde araştırma ve inovasyon altyapılarının planlanmasında da kullanılabileceği ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri açısından önemli bir referans sunduğu belirtildi.
