Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin (GKRY) ev sahipliğinde gerçekleşen gayriresmi Avrupa Birliği (AB) Liderler Zirvesi sonrasında basın mensuplarına açıklamalarda bulundu. Merz, zirvede resmi bir karar alınmamasına rağmen, Ukrayna’ya destek, İran savaşına dair Orta Doğu’daki gelişmeler ve savaşın yol açtığı enerji krizini gündeme getirdiklerini ifade etti.
Merz, AB zirvesinde Orta Doğu’daki güncel durum hakkında fikir alışverişinde bulunduklarını belirterek, “ABD ile İran arasındaki müzakerelerin tekrar başlaması gerekiyor. Bu konuda baskı yapmalıyız, zira İran zaman kazanma çabasında. Dolayısıyla İran üzerindeki baskıyı artırmalıyız” dedi.
“Almanya, 3 şartla İran’a yaptırımların hafifletilmesini önerdi”
Merz, İran’ın kapsamlı bir anlaşmaya hazır olması durumunda yaptırımların kademeli olarak hafifletileceğini, ancak bunun üç şartı olduğunu dile getirdi. Bu şartlar arasında, “Birincisi, Hürmüz Boğazı’nda serbest deniz seyrüseferi için hızlı ve net bir anlaşmanın sağlanması. İkincisi, İran’ın nükleer programının kesin olarak sona ermesi ve son olarak, İsrail’e yönelik tehditlerin sona erdirilmesi” ifadelerine yer verdi.
Merz, AB zirvesinde gündeme getirdiği önerinin desteklenip desteklenmediğine dair ise, “Bu durum büyük ölçüde müzakerelerin nasıl ilerleyeceğine bağlı. Yaptırımların hafifletilmesi, şu anda içinde bulunduğumuz sürecin bir parçası olabilir. Buna kimse itiraz etmedi. Başkaları tarafından da önerildi. Bu, süreci ilerletmek ve umarım kalıcı bir ateşkese ulaşmak için katkıda bulunma çabasıdır” değerlendirmesinde bulundu.
“Hürmüz Boğazı desteği için Almanya’nın 3 şartı var”
Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini sağlama sürecine katkıda bulunmaya hazır olduklarını vurgulayan Merz, bunun da yine üç şartla mümkün olduğunu belirtti. Birincisi, savaşın sona ermesi; ikincisi, yasal bir dayanak ve Almanya Federal Meclisi’nden bir yetki; son olarak ise, sürdürülebilir, siyasi ve askeri bir genel konseptin varlığı gerektiğini ifade etti.
Merz, İran savaşı sonrası yaşanan enerji tedarik krizini ve enerji fiyatları üzerindeki etkileri de konuştuklarını, AB Konseyi, Avrupa Parlamentosu (AP) ve AB Komisyonu’nun Avrupa’nın rekabet gücünü artırmaya yönelik bir yol haritası üzerinde anlaştığını belirtti.
AB liderleri: “İran’a yaptırımların hafifletilmesini konuşmak için erken”
Almanya Başbakanı Merz’in AB zirvesinde önerdiği şartlar altında İran’a yaptırımların hafifletilmesi fikri, diğer Avrupalı liderlerden tam destek bulmadı. Zirve sonrasında yapılan basın toplantısında, AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ve AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, İran’a yönelik yaptırımların hafifletilmesini konuşmanın henüz erken olduğunu belirtti. Leyen, “İran, komşularına saldırmaya ve kendi halkına baskı uygulamaya devam ediyor. Bu nedenle yaptırımların hafifletilmesi, gerilimin azaltıldığının doğrulanmasına bağlı olmalıdır” dedi.
Yaptırımların İran’ın davranışları nedeniyle kabul edildiğini hatırlatan Leyen, “Bu yılın ilk ayında 17 bin gencin hayatını kaybettiğini unutmamalıyız. Dolayısıyla yaptırımların kaldırılabilmesi için bu nedenin ortadan kalkması gerekmektedir” şeklinde konuştu.
AB Konseyi Başkanı Costa da benzer şekilde, “Tamamen katılıyorum, çok erken. İran konusunda iyi bir deneyimimiz yok” diyerek, “Rejimin niteliğini, halkına uyguladığı şiddeti ve çok yakın zamanda öldürdüğü binlerce insanı görmezden gelemeyiz. Bu nedenle herhangi bir yaptırımın hafifletilmesinin konuşulması için çok erken olduğunu düşünüyorum” ifadelerini kullandı.
İlhan Atasoy
