ABD merkezli New York Times (NYT) gazetesi, ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı askeri hazırlık sürecini, “Trump, ABD’yi İran’la savaşa nasıl sürükledi?” başlıklı haberinde derinlemesine inceledi. NYT’nin hükümet kaynaklarına dayandırdığı bilgilere göre, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 11 Şubat’ta Beyaz Saray’da Trump ve sınırlı bir danışman grubuna, İran dini lideri Ali Hamaney’in öldürülmesi, İran ordusunun etkisiz hale getirilmesi, halk ayaklanması teşvik edilmesi ve seküler bir yönetim kurulmasını öngören dört aşamalı bir plan sundu. Netanyahu, Kürt unsurların İran’a Irak sınırından geçerek kuzeybatıda bir kara cephesi açma ihtimali üzerinde durarak ABD tarafını ikna etmeye çalıştı ve “eylemsizliğin risklerinin eylemden daha büyük olduğunu” belirtti. İsrail yönetimi, İran rejiminin devrilmesi durumunda ülkenin yönetimini devralabilecek potansiyel yeni liderler hakkında da bir sunum gerçekleştirdi. Sunumda, devrik İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi’nin sürgündeki oğlu Rıza Pehlevi de yer aldı. Trump, sunumun ardından Netanyahu’ya planıyla ilgili, “Bana uyar” ifadesini kullandı.
Trump’ın bazı kurmayları İsrail’in planına karşı çıktı: “Rejim değişikliği senaryosu gülünç”
12 Şubat’ta Beyaz Saray’daki görüşmenin ardından, yalnızca ABD’li yetkililerin katıldığı bir değerlendirme toplantısında istihbarat raporları ele alındı. ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) Direktörü John Ratcliffe, İsrail’in rejim değişikliği senaryosunu “gülünç” olarak değerlendirdi. Bu sırada ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, “Başka bir deyişle, bu tam bir saçmalık” dedi. Ayrıca Azerbaycan’dan yeni dönen ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, İran’da rejim değişikliği ihtimali konusunda ciddi endişelerini dile getirdi. Bunun üzerine Trump, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine’e dönerek, “General, ne düşünüyorsun?” diye sordu. Caine, İsrail’in rejim değişikliği planına ilişkin, “Benim tecrübelerime göre bu, İsrailliler için standart bir prosedürüdür. Abartarak pazarlarlar ve planları her zaman iyi geliştirilmiş değildir. Bize ihtiyaçları olduğunu biliyorlar ve bu yüzden planlarını ısrarcı bir şekilde pazarlamaya çalışıyorlar” şeklinde yanıt verdi. Tüm bu değerlendirmelerin ardından Trump, rejim değişikliğinin “onların sorunu” olduğu yorumunda bulundu. Ancak Trump’ın bu ifadeyle İsrail’i mi yoksa İran’ı mı kastettiği netlik kazanmadı.
ABD’den İran’a ücretsiz nükleer yakıt teklifi
Habere göre, Beyaz Saray’daki bu gelişmeler yaşanırken, Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner, İranlı yetkililerle dolaylı müzakereler yürüttü. ABD tarafı, Tahran’ın nükleer zenginleştirme konusundaki ısrarının gerçek amacını anlamak amacıyla İran’a nükleer programdan vazgeçmeleri karşılığında “ücretsiz nükleer yakıt” teklif etti. Ancak İranlı yetkililer, bu teklifi “onurlarına bir saldırı” olarak değerlendirerek reddetti. Witkoff ve Kushner, müzakerelerin aylar sürebileceğini ve İranlıların “oyun oynadığını” bildirdi.
Savaşa giden süreci hızlandıran “Hamaney” istihbaratı
Trump, 26 Şubat’ta Beyaz Saray Durum Odası’ndaki toplantısına, “Peki, elimizde ne var?” sorusuyla başladı. Sızıntı ihtimali nedeniyle çok küçük bir katılımla gerçekleştirilen toplantıda, katılımcıların görüşlerini almak istediğini ifade etti. ABD Başkan Yardımcısı Vance, İran ile savaşa karşı olduğunu belirterek, “Bunun kötü bir fikir olduğunu düşündüğümü biliyorsunuz, ancak bunu yapmak isterseniz sizi destekleyeceğim” dedi. Beyaz Saray Özel Kalem Müdürü Susie Wiles ise Trump’a, “ABD’nin ulusal güvenliği için gerekli olduğunu düşünüyorsanız o halde devam edin” yanıtını verdi. CIA Direktörü John Ratcliffe, savaşa yönelik desteği konusunda kesin bir görüş sunmasa da dikkat çekici bir istihbarat raporu paylaştı. Ratcliffe, İran dini lideri Ali Hamaney’in diğer üst düzey yetkililerle açık havada ve gün ışığında toplanacağına dair bilgi vererek, bunun hava saldırısı için eşsiz bir fırsat sunduğunu söyledi. “Eğer kastettiğimiz sadece dini lideri öldürmekse muhtemelen bunu yapabiliriz” dedi. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ise “eninde sonunda İranlıların icabına bakılacaksa bunun şimdi yapılabileceği” görüşünü dile getirdi. Hegseth ayrıca, muhtemel bir operasyonun “belirli bir süre için ve mevcut kuvvetlerle yürütülebileceğini” ifade etti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, “Eğer hedefimiz rejim değişikliği ya da bir ayaklanmaysa bunu yapmamalıyız. Ancak hedef, İran’ın füze programını yok etmekse bu ulaşabileceğimiz bir hedeftir” değerlendirmesinde bulundu.
“Bence bunu yapmamız gerekiyor”
Trump, odadaki herkesin görüşlerini dinledikten sonra, “Bence bunu yapmamız gerekiyor” dedi. İran’ın nükleer silaha sahip olamayacağından ve İran’ın İsrail’e veya bölgedeki diğer ülkelere füze fırlatamayacağından emin olmaları gerektiğini belirtti. Genelkurmay Başkanı Caine, Trump’a biraz daha zamanının olduğunu ve ertesi gün saat 16.00’ya kadar karar verebileceğini söyledi. Trump, ertesi gün Air Force One uçağındayken, Caine’in belirttiği sürenin bitimine 22 dakika kala, “Destansı Öfke Operasyonu onaylandı. İptal yok. İyi şanslar” emrini verdi.
