Mevsim geçişlerinde meydana gelen sıcaklık değişimleri, üst solunum yolu enfeksiyonları gibi çeşitli hastalıklara zemin hazırladığını vurgulayan uzmanlar, bu dönemde dikkat edilmesi gereken hususlara dikkat çekti.
Uzmanlar, üst solunum yolu enfeksiyonlarının, doktora başvurmanın en yaygın nedenleri arasında bulunduğunu belirtiyor. Bağışıklık sisteminin zayıflaması ve vücut direncinin düşmesi, bu dönemlerde üst solunum yolu enfeksiyonlarının artış göstermesine yol açıyor. Medicana Bursa Hastanesi KBB ve Baş Boyun Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. İdil Öztürk, üst solunum yolu enfeksiyonlarının dünya genelinde en yaygın görülen ve iş gücü kaybına neden olan hastalıklardan biri olduğuna dikkat çekti. Dr. Öztürk, bu enfeksiyonların genellikle virüsler tarafından tetiklendiğini, virüslerin zayıflattığı bireylerde ise bakteriyel enfeksiyonların da ortaya çıkabileceğini ifade etti. En sık bilinen üst solunum yolu enfeksiyonları arasında nezle ve grip yer alırken, bu hastalıkların sinüzit, tonsillit (bademcik iltihabı), orta kulak iltihabı ve larenjit gibi rahatsızlıklara da yol açabileceğini söyledi.
Üst solunum yolu enfeksiyonlarına yatkınlığı artıran etkenleri açıklayan Op. Dr. İdil Öztürk, alerjik bünyeler, burun kemiği eğriliği veya konka büyüklüğü gibi anatomik sorunların yanı sıra sigara kullanımı ve düzensiz beslenmenin de riski artırabileceğini kaydetti. Bu tür hastalıklar, genellikle mevsim geçişlerinde ve kalabalık ortamlarda daha sık görülmekte. Damlacık enfeksiyonu şeklinde yayılan bu virüsler, yakın mesafeden konuşma, öpme ve öksürme gibi durumlarla bulaşabiliyor. Ayrıca, havalandırmanın yetersiz olduğu ortamlarda bu enfeksiyonların bulaşma riski artıyor. Virüsün bulaştığı yüzeylere temas eden ellerin yıkanmaması da enfeksiyonun yayılmasına yol açabiliyor. Gereksiz antibiyotik kullanımını önlemek amacıyla, üst solunum yolu enfeksiyonlarının tanısında viral hastalık farklarının belirlenmesi gerektiğini vurguladı.
Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. İdil Öztürk, erişkinlerde sıkça görülen üst solunum yolu enfeksiyonları arasında nezle, grip, akut farenjit ve tonsiliti sıraladı:
“Nezle, birçok virüsün neden olduğu ve kişiden kişiye bulaşan, üst solunum yollarını etkileyen hafif seyirli bir hastalıktır. Genelde soğuk algınlığı olarak bilinir ve soğuk havalarda daha sık görülür. Sigara içenlerde daha ağır geçse de, bir insan ömrü boyunca ortalama 300 kez nezle olur. 5 yaş altındaki çocuklar ise yılda ortalama 8-10 kez üst solunum yolu enfeksiyonu geçirmektedir. Klinik belirtiler genellikle hafif olup, hafif ateş, burun akıntısı, hapşırma ve bazen öksürük en sık görülen belirtilerdir. Özel bir tedavi gerektirmeyen bu hastalık, komplikasyon gelişmezse kendiliğinden iyileşir ve ortalama bir hafta sürer. Antibiyotik kullanımı ise gereksizdir. Burun açıcı okyanus suyu içeren spreyler, ateş düşürücüler ve ağrı kesiciler destekleyici tedavi olarak kullanılabilir.”
İnfluenza virüslerinin neden olduğu üst solunum yolu enfeksiyonları hakkında bilgi veren Dr. Öztürk, “İnfluenza virüslerinin üç tipi bulunuyor. Tip A hem insanlarda hem de hayvanlarda hastalık yaparken, Tip B sadece insanları etkiliyor. Tip C ise insanlarda çok hafif belirtilere yol açıyor. Genellikle ani başlayan yüksek ateş, öksürük, boğaz ağrısı, baş ve kas ağrıları ile bitkinlik görülebilir. Ateş genellikle 5 gün ya da bir hafta sürer. Tanı koymak için grip benzeri belirtileri olan hastalardan boğaz, burun veya geniz sürüntüsü alınarak hızlı tarama testleri yapılabilir. Tedavi için dinlenme, ateş düşürücüler, bol sıvı alımı ve dengeli beslenme önemlidir. Viral bir hastalık olduğu için antibiyotik kullanılmaz. Ancak, orta kulak iltihabı, sinüzit veya zatürre gibi ikincil enfeksiyonlar oluşursa, antibiyotik tedavisi gerekebilir. Antiviral ilaçlar bazı durumlarda kullanılabilir ancak etkili olabilmesi için tedaviye hızlı başlanmalıdır. Grip, bazı bireyler için daha tehlikeli olabilir; bebekler, küçük çocuklar, 65 yaş üstü bireyler, hamileler ve bağışıklık sistemi zayıf olanlar en yüksek risk altındadır. Gripten korunmanın en etkili yolu, grip aşısıdır. Dünya Sağlık Örgütü, 6 aydan büyük tüm bireylere her yıl aşı yapılmasını önermektedir.”
Akut farenjit ve tonsilit, yutak ve bademciklerin ani enfeksiyonu olarak tanımlanıyor. Dr. Öztürk, “Bu enfeksiyonlar virüs veya bakteriyel kaynaklı olabilir; tedavi yöntemi bu duruma göre değişir. Belirtiler arasında yüksek ateş, boğaz ağrısı, yutkunma zorluğu, halsizlik, baş ve kas ağrıları ile öksürük yer alır. Bakteriyel kaynaklı farenjitte hastalık daha ağır seyreder. Yapılan muayene ve laboratuvar testleri sonucunda bakteri varlığı tespit edilirse uygun antibiyotik tedavisine başlanmalıdır. Orta kulak iltihabı genellikle çocuklarda sık görülür ve sıklıkla nezle veya grip sonrası gelişen ikincil bir enfeksiyon olarak ortaya çıkar. Belirtiler arasında huzursuzluk, sık ağlama ve kulaklarını tutma yer alır. Antibiyotik tedavisi gerekebilir. Akut sinüzit, sinüslerin iltihaplanması olarak tanımlanır ve viral üst solunum yolu enfeksiyonlarının ardından gelişebilir. Genellikle burun tıkanıklığı ve öksürüğün artması görülür. Büyük çocuklar ve erişkinlerde baş ve yüz ağrıları da yaşanabilir. Antibiyotik tedavisi bu durumda da gerekli olabilir.” diye ekledi.
Op. Dr. İdil Öztürk, üst solunum yolu enfeksiyonlarından korunmak için hijyen ve el yıkama alışkanlıklarına dikkat edilmesi, kalabalık ortamlardan kaçınılması, bu ortamların sık sık havalandırılması, hasta bireylere maske taktırılması ve yaşa uygun dengeli beslenme ile mevsime uygun giyinilmesi gerektiğini vurguladı.
