Acıbadem Bodrum Hastanesi’nde Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Mustafa Burak Seven, çocukların ekran kullanımının yaşa göre düzenlenmesi gerektiğini vurguladı. Özellikle çocukların yaşamlarının ilk iki yılında ekran maruziyetinin önerilmediğini belirten Seven, “Tablet, annenin yüzünün yerini asla tutamaz. Bu dönemde çocuk, en sağlıklı gelişimini gerçek insan teması ile gerçekleştirir” ifadelerini kullandı.
Poliklinikte ailelerin en sık sorduğu sorulardan birinin ekran kullanımı ile ilgili olduğunu dile getiren Seven, ailelerin genellikle ya tamamen serbest bıraktığını ya da aniden yasakladığını aktardı. Seven, “Burada önemli olan yasak değil, sınır ve denge sağlamaktır. Doğru yaşta, doğru süreyle ve kontrollü bir şekilde ekran kullanımı planlanmalıdır” şeklinde konuştu.
“İlk 24 ayda ekran kesinlikle önermiyoruz”
Yaşamın ilk iki yılının beyin gelişimi açısından kritik bir dönem olduğunu vurgulayan Seven, “İlk 24 ayda ekran kullanımını kesinlikle önermiyoruz. Bu dönemde bebek, dokunarak, göz teması kurarak ve ses tonunu duyarak öğrenir. Ekran, bu gelişim sürecinin yerini alamaz. Ayrıca, ‘zaten izlemiyor’ denilen arka plandaki televizyon bile çocuk için bir uyaran oluşturur ve gelişimi olumsuz etkileyebilir” dedi.
“24-36 ay arasında ekran süresi 10-15 dakikayı geçmemeli”
İki yaşından sonra ekran kullanımına tamamen yasak koymak yerine kontrollü bir yaklaşım gerektiğini belirten Seven, “24-36 ay arasında ekran kullanılacaksa mutlaka ebeveyn eşliğinde olmalı ve günlük süre 10-15 dakikayı geçmemelidir. Çocuk, ekrana tek başına bırakılmamalı; izlenen içerik hakkında konuşularak aktif katılım sağlanmalıdır” şeklinde ifade etti.
“3-5 yaşta günlük ekran süresi 1 saatle sınırlandırılmalı”
Okul öncesi dönemde ekran kullanımında düzenin önemine dikkat çeken Seven, “3-5 yaş arasında günlük toplam ekran süresi 1 saati geçmemelidir. Ancak burada süreden çok düzenin önemi büyüktür. Ekran kullanımının başlangıç ve bitiş saatleri net olmalıdır. Belirsiz kullanım, çocuklarda krizlere yol açabilir” dedi.
Ekran kullanımında iki önemli kurala dikkat çeken Seven, “Uyumadan en az bir saat önce ekran kullanılmamalı ve yemek sırasında kesinlikle ekran olmamalıdır. Bu iki basit kural bile birçok sorunun önüne geçebilir” açıklamasında bulundu.
“Telefonla uyuyan çocukların uyku düzeni bozuluyor”
Okul çağındaki ve ergenlik dönemindeki çocukların ekran kullanımının kontrol edilmesi gerektiğini vurgulayan Seven, “Gece telefonla uyumak, uyku kalitesini bozar. Uyku düzeni bozulan çocuklarda dikkat eksikliği, sinirlilik ve akademik performans düşüşü gözlemlenebilir. Telefon ve tabletlerin çocuk odasında değil, ortak kullanım alanlarında bulundurulması daha sağlıklı bir yaklaşımdır” ifadelerini kullandı.
“Ekranı ödül haline getirmeyin”
Ebeveynlerin sıkça yaptığı hatalardan birinin ekranı ödül olarak kullanmak olduğunu belirten Seven, “‘Sus, telefon al’ veya ‘yemeğini bitir, tablet vereyim’ gibi yaklaşımlar ekranı daha değerli hale getirir ve ileride kontrolü zorlaştırır. Ekran, ödül ya da ceza aracı olarak kullanılmamalıdır” dedi.
“Çocuklar için en önemli şey hala oyun ve iletişim”
Ebeveynlerin çocuklarına rol model olması gerektiğini vurgulayan Seven, “Biz sürekli telefon kullanırken çocuğa ‘çok bakma’ demek etkili olmaz. Ev içinde telefonsuz zaman dilimleri oluşturmak oldukça faydalıdır. Ekran tamamen yasaklanması gereken bir araç değildir, ancak mutlaka sınırlandırılmalıdır. Çocukların en çok ihtiyaç duyduğu şey hala oyun oynamak, hareket etmek ve gerçek iletişim kurmaktır” ifadelerini kullandı.
