Medicana Konya Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Tuğba Sekmenli Tursun, gebelik döneminde meydana gelen ve tedavi edilmediği takdirde ciddi sorunlara yol açabilen şeker hastalığının, tanı koyma açısından en değerli testinin gebelikte şeker yükleme testi olduğunu vurguladı.
Şeker hastalığının, vücuttaki hücrelerin kanda bulunan şekeri yeterince kullanamaması sonucu kanda şeker seviyesinin yükselmesiyle ortaya çıktığını ifade eden Op. Dr. Tursun, bu durumun vücuttaki birçok organı olumsuz etkileyebileceğini belirtti. Türkiye’nin, şeker hastalığının en yüksek oranlarda görüldüğü ülkelerden biri olduğunu ve bu hastalığın gebelik sırasında da ortaya çıkabileceğini aktardı.
Anne ve bebeğin gebelik sürecinde diyabetten olumsuz etkilenme riski bulunmaktadır. Bu hastalık, bebeğin genlerinde ileride obezite ve kalp hastalığı gibi rahatsızlıkların oluşmasına neden olabilecek değişikliklere yol açabilir. Op. Dr. Tursun, şeker hastalığının iki farklı türde görüldüğünü, bunlardan birinin gebelik öncesi mevcut olan diyabet (Tip 1 veya Tip 2), diğerinin ise ilk kez gebelikte ortaya çıkan gestasyonel diyabet olduğunu ifade etti. Gestasyonel diyabetin tüm gebeliklerin yüzde 1-14’ünde görülebileceğine dikkat çeken Tursun, Türkiye ortalamasının ise yüzde 7.7 olduğunu aktardı.
“Gebelikte şeker hastalığı tedavi edilmezse ciddi sorunlar ortaya çıkabilir”
Op. Dr. Tursun, gebelikte şeker hastalığının tedavi edilmemesi durumunda anne, anne karnındaki bebek ve yeni doğan bebekte çeşitli ciddi problemler meydana gelebileceğini belirtti. Anne adayında görülebilecek sorunlar arasında enfeksiyon, amniyotik sıvının artışı, bebeğin iri doğması, doğum travmaları, artmış sezaryen oranı, doğum sonrası kanama ve gebelikte hipertansiyon yer alırken, bebekte ise yapısal anomaliler, erken doğum, düşük ve ani ölüm gibi sorunların ortaya çıkabileceğini aktardı.
Yeni doğan döneminde görülebilecek en yaygın problemler arasında ise hipoglisemi ve kan değerlerindeki anormallikler ile karşılaşılabileceğini ifade eden Op. Dr. Tursun, bebeğin normalden iri ya da yeterince gelişemeyerek küçük doğabileceğini ve ilerleyen dönemlerde diyabet ve obezite riskinin artabileceğini kaydetti.
“Şeker yükleme testi tanı koyma açısından en değerli testtir”
Yüksek riskli gebeliklerle ilgili çalışan hekimlerin, yurt içi ve yurt dışındaki bilimsel kılavuzlar ve güncel yaklaşımlar doğrultusunda gebelere önerilerde bulunduğunu aktaran Op. Dr. Tursun, şeker yükleme testinin bu önerilerden biri olduğunu belirtti. Gebelikte şeker hastalığının görülebileceğini ancak tedavi edilebilir bir durum olduğunu ifade eden Tursun, bu hastalığın tespiti için şeker tarama ve tanı testlerinin yapılmasının önemine dikkat çekti. Açlık, tokluk kan şekeri ölçümü veya HbA1c gibi bazı kan değerlerinin gebelikte şeker hastalığını tespit etmede yetersiz kaldığını belirten Tursun, doktorun aksini önermediği durumlarda şeker yükleme testinin en değerli tanı aracı olduğunu vurguladı.
Op. Dr. Tursun, gebelikte şeker yükleme testinin 24-28. haftalar arasında iki yöntemle yapıldığını aktardı. İlk yöntemde 75 gram oral glikoz tolerans testi (OGTT) açlık durumunda uygulanmakta, gebeden önce açlıkta bir kan örneği alındıktan sonra 75 gram şekerli sıvının içilmesinin ardından 1 ve 2 saat sonra tekrar kan örnekleri alınmaktadır. Bu tek basamaklı yaklaşım olarak adlandırılmaktadır. İkinci yöntem ise 50 gram glikoz tolerans testidir; bu test 24-28. haftalar arasında yapılmakta ve 1 saat sonra kanda şeker düzeyi kontrol edilmektedir. Eğer sonuç 140 mg/dl’nin altında ise normal kabul edilmektedir; ancak 140 mg/dl veya üzeri bir sonuç alınırsa kesin tanı için 100 gram OGTT ile test yapılması gerekmektedir. Bu yöntem ise çift basamaklı yaklaşım olarak bilinmektedir. Gestasyonel diyabet tanısı konulan hastalarda diyet, kan şekeri takibi ve gerekirse insülin tedavisi önem taşımaktadır.
“Şeker yükleme testi yapıldığında bebek veya annede zarar veren bir durum ortaya çıkmamaktadır”
Op. Dr. Tursun, şeker yükleme testinin zararları hakkında bilgi verirken, 50 gramlık şeker yükleme testinin yaklaşık 200 kalori, 100 gram OGTT’nin ise yaklaşık 400 kalori içerdiğini belirtti. Doğal olmayan tatlandırıcılar içermediğini vurgulayan Tursun, bir dilim baklavanın yaklaşık 125 kalori olduğunu hatırlatarak, 50 gram şeker yükleme testinin iki dilim baklava, 100 gram OGTT’nin ise dört dilim baklavaya eşdeğer olduğunu ifade etti. Bu değerlerin birçok insanın günlük yaşamında sıkça tükettiği miktarlarda glukoz içerdiğini belirten Tursun, şeker yükleme testleri sırasında bilimsel temeli olmayan iddiaların aksine, anne ve bebekte zarar veren bir durumun meydana gelmeyeceğini kaydetti.
