Geçmişte unutulmuş gibi görünen verem, artan vaka sayılarıyla birlikte günümüzde yeniden gündeme gelmiş durumda. Halk Sağlığı Uzmanı Doç. Dr. Nurten Elkin, bu konuda yaptığı açıklamada, “Verem hastalığı denince çoğumuzun aklına sanatoryumlar ve eski hastalıklar geliyor. Ancak gerçek şu ki, verem ne tarihe karıştı ne de etkisini kaybetti” dedi.
Dünya genelindeki verem vakalarına dair çarpıcı bilgiler paylaşan İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nurten Elkin, Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerini aktardı. Elkin, “2023 yılında dünya genelinde 10,8 milyon kişi vereme yakalandı ve 1,25 milyon kişi bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetti. Verem, COVID-19 sonrası en ölümcül bulaşıcı hastalıklar arasında ilk sırada yer alıyor. Bu veriler, veremin hâlâ aramızda ve düşündüğümüzden çok daha yakın olduğunu gösteriyor” ifadelerini kullandı.
Türkiye’nin veremle mücadelede önemli bir ilerleme kaydettiğini vurgulayan Elkin, buna rağmen riskin devam ettiğini belirtti. “Türkiye veremle mücadelede başarılı ülkeler arasında yer alıyor. Güçlü aşı programı ve ücretsiz tanı ile tedavi imkânları sayesinde vaka sayıları geçmişe göre ciddi şekilde azaldı. Ancak bu başarı, rehavete yol açmamalı. Güncel verilere göre ülkemizde verem insidansı yaklaşık 11,2/100.000. Bu, her yıl binlerce kişinin bu hastalıkla karşılaştığı anlamına geliyor” dedi.
Veremin yalnızca bireysel bir hastalık olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çeken Elkin, “Veremi sadece ‘hasta olan kişinin sorunu’ olarak görmek büyük bir yanlış. Zira verem, hava yoluyla bulaşan bir hastalık. Tedavi edilmeyen bir hasta, hastalığı farkında olmadan çevresindekilere yayabilir. Bu nedenle verem yalnızca bir enfeksiyon hastalığı değil, aynı zamanda bir halk sağlığı sorunudur. Bir kişide geciken tanı, toplumda birçok yeni vakaya zemin hazırlayabilir” şeklinde konuştu.
Tedavi sürecinin uzun sürdüğüne dikkat çeken Doç. Dr. Nurten Elkin, hastaların sık yaptığı hatalara da değindi. Elkin, “Verem tedavisi genellikle en az 6 ay düzenli ilaç kullanımını gerektirir. Hastaların en sık yaptığı hata, ‘Şikayetlerim geçti, iyileştim’ düşüncesiyle ilaçları erken bırakmalarıdır. Oysa belirtilerin kaybolması, mikrobun tamamen yok olduğu anlamına gelmez. Tedavi yarım bırakıldığında hastalık geri dönebilir, kişi tekrar bulaştırıcı hale gelebilir ve en önemlisi, mikrop ilaçlara direnç kazanabilir” dedi.
Dirençli verem ile ilgili de bilgiler veren Elkin, “Dirençli tüberküloz, kullanılan verem ilaçlarının etkili olmadığı durumları ifade eder. Bu tablo genellikle düzensiz ya da yarım bırakılan tedaviler sonucunda ortaya çıkar. Dirençli veremde tedavi süresi aylar değil, yıllar sürebilir ve kullanılan ilaçlar daha fazla yan etkiye sahiptir. Bu durum, hem hasta hem de sağlık sistemi için oldukça zorlu bir süreçtir. Kısacası, ilaçları zamanında ve eksiksiz kullanmamak, sadece bireyi değil, toplumun tamamını riske atan bir sonuç doğurur” dedi.
BCG aşısının önemine de değinen Elkin, “BCG aşısı, özellikle bebekleri ve çocukları veremin en ağır ve ölümcül formlarından korur. Menenjit ve yaygın verem gibi hayati risk taşıyan durumların önüne geçer. Bu nedenle aşı programları, verimle mücadelenin temel taşlarından biridir. Aşının sağladığı koruma, toplum sağlığı açısından vazgeçilmezdir” ifadelerini kullandı.
Erken tanının önemine de dikkat çeken Elkin, “Uzun süren öksürük, gece terlemesi, kilo kaybı ve halsizlik gibi belirtiler ‘geçer’ diye ertelenmemeli. Verem, erken yakalandığında tamamen tedavi edilebilen bir hastalıktır. Erken tanı, tedavi süresini kısaltır, bulaşmayı önler ve ilaç direnci gelişme riskini azaltır. Geç kalındığında ise sonuçlar hem birey hem de toplum için ağır olabilir” şeklinde konuştu.
Verem hastalığının ciddi sağlık sorunlarına ve ölüme yol açabilen bir hastalık olduğunu belirten Elkin, “Veremle mücadele henüz sona ermedi. Aşıya güvenmek, belirtileri ciddiye almak ve zamanında sağlık kuruluşlarına başvurmak, hem bireysel hem de toplumsal korunmanın en etkili yoludur” dedi.
