Sıcak havaların etkisiyle serinlemek amacıyla tercih edilen soğuk duşun kalp sağlığı üzerindeki etkileri hakkında uyarılarda bulunan Doç. Dr. Ender Özgün Çakmak, ani soğuk su temasının vücutta ‘soğuk şok tepkisi’ olarak bilinen fizyolojik bir refleksi tetiklediğini belirtti. Bu süreçte sempatik sinir sisteminin devreye girdiğini, damarların büzüldüğünü, kan basıncının yükseldiğini, kalp atım sayısının arttığını ve adrenalin salgısının gerçekleştiğini ifade etti. Sağlıklı bireylerin bu durumu genellikle tolere edebileceğini ve düzenli uygulamanın bağışıklık, dolaşım ve stres yönetiminde olumlu etkiler sağlayabileceğini aktardı. Ancak kalp hastaları için ani yüklenmenin riskli olabileceğine dikkat çekti.
Medical Park Ataşehir Hastanesi’nde Kardiyoloji Uzmanı olarak görev yapan Doç. Dr. Çakmak, soğuk duşun kalp sağlığı üzerindeki olası tehlikeleri konusunda önemli bilgiler paylaştı.
Ani soğuk su temasının vücutta “soğuk şok tepkisi” oluşturduğunu belirten Doç. Dr. Çakmak, bu esnada sempatik sinir sisteminin devreye girdiğini, damarların büzüldüğünü, kan basıncının yükseldiğini, kalp atım sayısının arttığını ve adrenalin salgısının gerçekleştiğini vurguladı. Sağlıklı bireyler için bu durumun genellikle tolere edilebilir olduğunu ve düzenli uygulamanın bağışıklık, dolaşım ve stres yönetiminde olumlu etkiler sağladığını ifade etti. Ancak kalp hastaları için ani yüklenmenin risk taşıdığını da sözlerine ekledi.
Özellikle koroner arter hastalığı bulunan bireylerde ani soğuk su temasının kalbe giden kan akışını kısıtlayabileceğini belirten uzman, bu durumun göğüs ağrısı, taşikardi, atriyal fibrilasyon ya da nadiren ventriküler aritmi gibi ritim bozukluklarına yol açabileceğini vurguladı. Ayrıca hipertansiyon hastalarında tansiyonun ani bir şekilde yükselebileceğini, ileri yaş, hipertansiyon, diyabet ve damar tıkanıklığı olan bireylerde bu riskin daha fazla olduğunu ifade etti.
Doç. Dr. Çakmak, sağlıklı bireylerde tek başına ciddi bir risk oluşturmadığını ancak kalp damar hastalığı olanlarda ani soğuk temasının miyokard iskemisini tetikleyebileceğini dile getirdi. Özellikle daha önce kalp krizi geçirmiş, damar tıkanıklığı veya ciddi ritim bozukluğu olan kişilerde, yoğun egzersiz sonrası hemen soğuk duş almalarının ya da çok soğuk suya girmelerinin kalp krizi riskini artırabileceğini aktardı. Kış sabahlarının bu riskin daha fazla olduğu zamanlar arasında yer aldığını belirtti.
Ani baş dönmesi, çarpıntı veya nefes darlığı yaşayan bireylerin, vücudun soğuk şoka aşırı tepki verdiğini bilmesi gerektiğini söyleyen Doç. Dr. Çakmak, bu belirtilerin tekrar etmesi durumunda mutlaka bir kardiyoloji uzmanına başvurulması gerektiğini vurguladı.
Soğuk duş alırken dikkat edilmesi gereken sağlık kurallarını da paylaşan Çakmak, “Duşa ılık suyla başlamak, su sıcaklığını yavaşça düşürmek, önce eller, kollar ve ayaklar gibi uç bölgelerden başlamak ve baş ile göğüs bölgesine ani soğuk temas yaptırmamak önemlidir. Ayrıca sabah hemen uyanır uyanmaz değil, vücut biraz ısındıktan sonra duşa girmek ve soğuk duş süresini 1-3 dakika aralığında tutmak gerekmektedir. Duş sonrası yavaşça ısınmak ve ani sıcak suya geçmemek de önem taşır.” şeklinde konuştu.
Kalp hastaları için en güvenli duş sıcaklığının 33-37 derece arasında olduğunu belirten Doç. Dr. Çakmak, ani sıcak-soğuk geçişlerin (kontrast duş) kalp hastalarında önerilmediğini ifade etti. Ilık su ile başlayıp hafif serin suyla bitirmenin genellikle daha güvenli olduğunu, ancak yeni bir rutin denemeden önce mutlaka doktorla danışılması gerektiğini söyledi.
Soğuk suya ani dalışın, soğuk duşun etkisini artırabileceğine dikkat çeken Doç. Dr. Çakmak, ani damar büzülmesinin göğüs ağrısını tetikleyebileceğini, tansiyon ve kalp atım sayısının yükselebileceğini, ritim bozukluklarının oluşabileceğini ve nefes kilitlenmesinin görülebileceğini ifade etti. Özellikle su sıcaklığı 20 derecenin altındaysa bu riskin arttığını; ayak, bacak ve kollarla suya yavaş girmeye özen gösterilmesi gerektiğini belirtti.
Toplumda soğuk duşla ilgili yaygın bazı yanlış inanışların bulunduğunu aktaran Çakmak, bu yanlış bilgileri de paylaştı:
Yanlış: Soğuk duş her zaman bağışıklığı artırır. Doğru: Düzenli ve kontrollü uygulama sınırlı etki sağlar, mucizevi koruma sağlamaz.
Yanlış: Soğuk duş kalbi güçlendirir. Doğru: Yanlış uygulama kalbe zarar verebilir.
Yanlış: Soğuk duş ile kilo verilir. Doğru: Etki sınırlıdır, kilo verme yöntemi değildir.
Yanlış: Soğuk su baş ağrısını hemen keser. Doğru: Bazı kişilerde migreni tetikleyebilir.
Sağlıklı duş alışkanlıkları hakkında önerilerde bulunan Doç. Dr. Çakmak, ılık suyun tercih edilmesi, aşırı sıcak veya soğuk su kullanılmaması, duş süresinin 5-15 dakika ile sınırlandırılması, duş öncesi ve sonrası bol sıvı tüketilmesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca sabah erken saatlerde ya da yemek sonrası hemen soğuk duş almaktan kaçınılması, spor sonrası en az 10-15 dakika dinlenilmesi ve göğüs ağrısı, çarpıntı ya da baş dönmesi durumunda duşun derhal sonlandırılması gerektiğini belirtti. Kalp rahatsızlığı olanların yeni bir duş rutini denemeden önce mutlaka doktor onayı alması gerektiğini de sözlerine ekledi.
