Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu tarafından, Türkiye genelindeki fay hatları ve zemin yapısına dair deprem verilerini sunan interaktif bir uygulama olan DepremBİS geliştirilmiştir.
Sosyal sorumluluk projesi çerçevesinde geçen yıl kurulan deprembis.com.tr platformu, Türkiye’deki fay hatları ve zemin özelliklerinin halk tarafından kolaylıkla sorgulanabilmesini hedeflemektedir.
Bilgiye erişimdeki eksiklik gideriliyor
Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Türkiye’nin bir deprem ülkesi olduğunu vurgulayarak, vatandaşların yaşadıkları yerlerle ilgili sağlıklı ve açık bilgiye ulaşmakta zorluk çektiğini ifade etti. Kutoğlu, “Vatandaşlarımız, bulundukları yerlerdeki fayların varlığı, bu fayların üretebileceği depremlerin büyüklüğü, yaşadıkları bölgenin zemin durumu ve olası bir depremde karşılaşabilecekleri hasarlar hakkında açık platformlara erişemiyor” dedi.
Bu eksikliği gidermek amacıyla DepremBİS uygulamasını geliştirdiklerini söyleyen Kutoğlu, platformun ana hedefinin deprem farkındalığını artırmak olduğunu belirtti.
Faylar ve zemin aynı sistemde görüntülenebiliyor
DepremBİS uygulamasında hem fay hatları hem de zemin özellikleri birlikte görüntülenebilmektedir. Kutoğlu, “Kullanıcılar, bölgelerindeki fayları, bu fayların hangi büyüklükte depremler üretebileceğini ve zeminlerin dayanım durumlarını görebiliyor” şeklinde konuştu.
Sistemde iki ayrı sorgulama alanı bulunduğunu açıklayan Kutoğlu, zemin sorgulamasında yapıların bulunduğu noktaya tıklanarak zemin sertliği ve dayanım seviyesine ulaşılabildiğini, fay sorgulamasında ise her bir fayın üretebileceği deprem büyüklüğünün görüntülendiğini belirtti.
Yaşanabilecek hasar harita üzerinde gösteriliyor
Sisteme eklenen yeni özellik sayesinde, fayların beklenen bir deprem üretmesi durumunda oluşabilecek hasarların hesaplandığını ifade eden Kutoğlu, şu bilgileri paylaştı:
“Fayın üzerine tıkladıklarında, beklenen depremin hangi alanlarda ne düzeyde hasar oluşturabileceğini renklendirilmiş harita üzerinde görebiliyorlar. Ayrıca, depremin hangi bölgelerde hissedileceği de harita üzerinden izlenebiliyor.”
Haritada mavi rengin sarsıntının hafif hissedileceği ve hasar beklenmeyen bölgeleri, sarı rengin orta düzey hasar oluşabilecek alanları, kırmızı rengin ise şiddetli sarsıntı ve ağır hasar beklenen bölgeleri gösterdiği aktarıldı.
50 fay hattı için hesaplama tamamlandı
DepremBİS uygulamasında şu ana kadar yaklaşık 50 fay hattına dair hasar hesaplamaları tamamlanmıştır. Bu fayların harita üzerinde turuncu renkle gösterildiğini belirten Kutoğlu, “Hesaplamalar devam ediyor. Bilgileri tamamlanan faylar siyah renkten turuncuya dönecek ve tıklanabilir hale gelecek” dedi.
Sistem üzerinden Marmara’nın güneyinde Gemlik’ten deniz içine uzandığı ve Bandırma yönünde devam ettiği değerlendirilen fay hattına örnek veren Kutoğlu, “Bu fay yaklaşık 7 büyüklüğünde bir deprem üretebiliyor. Depremin nerede hissedileceği ve hangi bölgelerde ne düzeyde hasar oluşacağı sistem üzerinden görülebiliyor” ifadelerini kullandı.
Tamamen ücretsiz olarak hizmet veren DepremBİS platformuna üye olan kullanıcılar, Türkiye genelindeki fay hatlarını, zemin özelliklerini ve muhtemel hasar seviyelerini çevrim içi olarak sorgulayabilmektedir.
