Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’teki eski Osh Pazarı, taze ürünler, geleneksel el yapımı mallar ve otantik Orta Asya atmosferiyle hem yerel halkı hem de turistleri kendine çekmeye devam ediyor.
Orta Asya’nın en eski pazarlarından biri olan Osh Pazarı, fındık, süt ürünleri, ekmek, geleneksel giysiler ve hediyelik eşyalarıyla ünlüdür. Kentin batısında Ala Arça Nehri’nin kıyısında yer alan pazar, 5 hektarlık bir alanı kaplamakta olup, 17.000 metrekarelik bir kapalı alana sahiptir. Beishenalieva ve Toktogul caddelerinin kesişiminde bulunmaktadır.
80 Yıldan Fazla Süredir Faaliyette
1942 yılında “Ala-Archa Kolhoz” adıyla kurulan pazar, 1982’de yeniden inşa edilmiş ve 1983’te halka açılmıştır. Kompleks, büyük bir giriş kapısı, 500’den fazla tezgah ve bir ev eşyası mağazası içermektedir. Duvarları bir zamanlar Doğu tarzı süslemeler ve geleneksel motiflerle bezenmişken, 2016’dan itibaren başlayan büyük tadilatlar sırasında bu süslemeler kaldırılmıştır.
Tarihçilere göre, pazar “Osh” adını güney Kırgızistan’daki Osh bölgesinden gelen işçiler tarafından inşa edilmesinden almaktadır.
Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından yaşanan ekonomik zorluklara rağmen, Osh Pazarı Bişkek’in en dinamik pazarı olmaya ve şehrin en önemli cazibe merkezlerinden biri olmaya devam etmiştir.
İçeride Neler Bulacaksınız
Pazarın yarı kapalı bölümünde, satıcılar kuru meyveler, baharatlar, çay, bal ve tereyağı gibi süt ürünleri satmaktadır. Merkez alan, ekmek, boorsok adı verilen kızarmış hamur, katlama adı verilen kat kat pankekler ve tandırda pişirilen samsa gibi geleneksel unlu mamullerle doludur.
Yakınlarda, ziyaretçiler, bölgenin kültürel mirasını yansıtan el yapımı giysiler, renkli kumaşlar ve hediyelik eşyalar arasında gezinebilir.
Sovyet Dönemi Sonrası Bir Yaşam Kaynağı
Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Kırgızistan’da işsizlik arttığında, Osh Pazarı ticaret ve geçim için hayati bir merkez haline geldi. Burada binlerce insan geçimini sağladı ve pazar, ülkenin piyasa ekonomisine geçişinde önemli bir rol oynadı.
Bugün, kuru fındıklar, taze meyve ve sebzeler, baharatlar, ekmekler ve geleneksel el sanatları ile dolu tezgahları, pazara belirgin bir Orta Asya kimliği kazandırmaktadır.
“Osh Pazarı Bizim İkinci Evimiz Oldu”
Birçok kişi için pazar sadece bir çalışma yeri olmaktan öte. Bişkekli 54 yaşındaki Akbarı Shakirova, neredeyse otuz yıldır pazarda fındık satmaktadır.
“Burada üniversitede okudum. Hukuk diploması aldım. Sonra evlendim. Mesleğimi sürdürmedim. İş yoktu. Pazarda çalışmaya başladım. Geçim kaynağımız pazardan geldi ve 1997’den beri bu işi yapıyorum,” dedi.
Geçmişteki zorlu koşulları hatırladı:
“Pazarın çatısı yoktu. Yağmurdan korunmak için şeffaf masa örtüleriyle üzerimizi kapatıyorduk. Yine de yağmur içeri sızıyordu ve su birikintileri oluşuyordu. 2016’dan itibaren tadilatlar başladı, bir çatı yapıldı ve koşullar düzeldi. Her taraftan açık olduğu için rüzgar her yönden esiyor. Kışın soğuk, yazın sıcak. Buna rağmen çalışmaya devam ediyoruz.”
Shakirova, zamanla müşteri sayısının arttığını da ekledi:
“Şehrin nüfusu arttıkça, müşteri sayısı da arttı. Yabancı turistler de geliyor. Önceden bu kadar turist yoktu. Her yıl artıyorlar… Osh Pazarı bizim geçim kaynağımız. Bu pazar bizim ikinci evimiz oldu. Şimdi emekli olmayı ve köye dönmeyi planlıyoruz,” diye konuştu.
“Çocuklarımızı Pazarda Çalışarak Destekledik”
Pazardaki bir diğer uzun süreli satıcı, 75 yaşındaki Ayımpasha Belekova, neredeyse 30 yıldır kurut (kurutulmuş yoğurt topları), tereyağı ve diğer süt ürünlerini satmaktadır.
“Bir devlet kurumunda muhasebeci olarak çalıştım. Sonra işimi bıraktım, başkente taşındım ve pazarda çalışmaya başladım. Tanrıya şükür, iyi çalıştım. Yedi çocuğum var. Hepsini büyüttük ve evlendirdik. Üniversiteye gittiler. En küçük kızım tıp fakültesinden mezun oldu ve şu an doktor olarak çalışıyor. Burada çalışarak çocuklarımızı destekledik ve büyüttük. Osh Pazarı bana çok şey kattı. Çalışırsanız kazanırsınız,” dedi.
“Pazarda Pazarlık Yapmak Bir Geleneğimiz”
Osh Pazarı’nda beş yıldır fındık satan yeni tüccarlardan Sardarbek Abdillayev için pazar, ürünlerini doğrudan satma fırsatı sunuyor. Batken’den gelen çiftçi bir aileden gelen Abdillayev, kendi hasadını uygun fiyatlarla satmaktadır.
“Burada, ihtiyaç duyduğunuz her şeyi bulabilirsiniz. Para kazanma fırsatları çok fazla. Pazarımız birçok insan için geçim kaynağı sağlıyor. Bu yer, şehrin diğer bölgelerinden daha ucuz,” dedi.
Abdillayev, pazarın turistler için de çekici olduğunu vurguladı:
“Osh Pazarı, en eski pazarlardan biri olduğu için birçok yabancı turist de buraya geliyor. Fiyatlarla fazla ilgilenmiyorlar. Yerel halka ucuz, yabancılara pahalı satmayı düşünmüyoruz. Herkese eşit muamele yapıyoruz. Kırgızlara indirim verirsek, yabancılara da aynı şekilde veriyoruz,” dedi.
Pazarlık konusunda Abdillayev gülümseyerek:
“Pazarlık burada bir gelenek ama herkes dostça. Bişkek’e gelirseniz, Osh Pazarı’nı ziyaret etmeden gitmeyin,” diye ekledi.
